Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Binoküler Uyumsuzluk

Binocular Disparity

Tanım

Sağ ve sol retinanın aynı görsel sahneyi hafifçe farklı açılardan ve konumlardan algılaması sonucu oluşan görüntü farkıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında bir stereoskop kullanarak bir deneğin gözleri önüne aralarında yatay kayma (disparite) bulunan iki farklı çizgi konulduğunda, denek bu çizgileri düz bir düzlemde değil, ekrandan öne doğru fırlıyormuş veya geriye doğru gidiyormuş gibi (derinlik algısıyla) rapor eder.

Derin Analiz

Binoküler uyumsuzluk, görsel sistemin üç boyutlu uzay algısını (stereopsis) oluşturmasındaincelenen kritik bir erken dönem görsel işleme mekanizmasıdır. Her iki gözün interpupiller (bebekler arası) mesafe nedeniyle yatay düzlemde yaklaşık 6 cm ayrık konumlanması, retinada düşen projeksiyonların horizontal, vertikal ve siklodisparite eksenlerinde farklılaşmasına yol açar. Primer görsel korteksteki (V1) basit ve kompleks hücreler, bu disparite miktarını hesaplayarak derinlik ipucu üretir. Yetersiz veya aşırı disparite durumlarında beyin görüntüleri füzyona (birleştirmeye) uğratamaz; bu da derinlik algısının bozulmasına veya diplopiye (çift görme) neden olur.

Etimoloji

Latince 'bini' (çift, ikişer) + 'oculus' (göz) kelimelerinden türetilen 'binocular' ile Latince 'disparitas' (eşitsizlik, fark) sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.

Karıştırmayın

Binoküler rekabet (ikili yarışma) ile sıklıkla karıştırılır; binoküler rekabet, iki göze tamamen farklı ve birleştirilemeyen uyaranlar geldiğinde bilincin bu iki görüntü arasında salınım yapmasıdır, oysa binoküler uyumsuzluk aynı nesnenin farklı açılardan gelen görüntülerinin beyin tarafından tek bir derinlik algısı oluşturacak şekilde harmanlanmasıdır.