Bilinçli An
Conscious Moment
Tanım
Duyusal girdilerin uzun süreli belleğe aktarılmaksızın zihinsel olarak yankılandığı, yaklaşık 2 ila 4 saniye süren mevcut deneyim aralığı.
Örnek Vaka / Uygulama
Müzik dinlerken kulağımıza gelen karmaşık bir akor diziliminin anlam kazanması ve müziğin 'akıp gittiği' hissi, ard arda gelen bilinçli anların işleyen bellek tarafından 10-30 saniyelik birtemporal bütünlük içinde tutulmasıyla mümkündür. Ancak akor bittikten hemen sonra, dikkat başka bir yöne kaydırılırsa, ilk 2-4 saniyelik ham duyusal yankı hızla silinir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bilinç çalışmalarında, bilinçli an kavramı, insan öznelliğinin zamansal penceresini tanımlar. William James'in 'aldatıcı şimdiki zaman' (specious present) kavramıyla akraba olan bu yapı, nörolojik olarak anlık duyusal algının (ikonik ve ekoik hafıza) sönümlenme süresiyle sınırlıdır. Yaklaşık 2-4 saniyelik bu süre zarfında, birey dış dünyayı kesintisiz bir akış olarak deneyimler. Bu sınırın ötesine geçebilmek, yani şimdiki zamanı geçmiş ve gelecek bağlamıyla örebilmek için işleyen belleğin (working memory) devreye girmesi ve bu süreyi 10 ila 30 saniyeye kadar genişletmesi gerekir. Nörobiyolojik düzeyde, bu anlık pencere talamokortikal döngülerin senkronizasyonu ve dikkat ağlarının (salience network) anlık uyarıcıları işlemesiyle doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'conscius' (bilgili, paylaşılan bilgi, bilinç - 'com-' [birlikte] + 'scire' [bilmek]) ve Orta İngilizce 'momentum' (hareket ya da zaman birimi, 'movere' [hareket ettirmek] kökünden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İşleyen bellek (working memory) ile sıklıkla karıştırılır; işleyen bellek bilgiyi işleme ve tutma süresini 10-30 saniyeye çıkarırken, bilinçli an bunun daha kısa olan ham duyusal sönümlenme tabanıdır (2-4 saniye). Ayrıca 'aldatıcı şimdiki zaman' (specious present) kavramı ile sıklıkla eş anlamlı kullanılır ancak bilinçli an, daha çok duyusal girdilerin nöral bozunum süresine odaklanır.