Borg Ölçeği
Borg Scale
Tanım
Fiziksel efor, ağrı, ses yüksekliği veya parlaklık gibi duyusal ve deneysel yoğunlukları ölçmek ve bireyler arası kıyaslama yapmayı sağlayan psikofiziksel derecelendirme ölçekleridir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kardiyak rehabilitasyon programındaki bir hastaya egzersiz sırasında 'Şu an harcadığınız eforu 0 ile 10 arasında derecelendirin (0 hiç yok, 10 maksimum/tüketici)' şeklinde soru yöneltilerek, hastanın solunum ve kardiyovasküler zorlanması güvenli sınırlar içinde izlenir.
Derin Analiz
Borg ölçekleri, psikofizikte öznel deneyimlerin kantitatif olarak ölçülmesinde temel bir araçtır. Özellikle RPE (Rating of Perceived Exertion - Algılanan Efor Derecesi) ve CR10 (Categorical Ratio - Kategorik Oran) olmak üzere iki ana varyantı bulunur. RPE ölçeği genellikle 6 ile 20 arasında (dinlenmedeki kalp atım hızıyla korelasyon kurmayı kolaylaştıracak şekilde) veya 0 ile 10 arasında yapılandırılır. CR10 ise doğrusal olmayan duyusal algı artışlarını (örneğin Stevens'ın Güç Yasası'na benzer şekilde) yakalamak için kategorik oran mantığıyla çalışır. Klinik rehabilitasyonda, ergotonomide ve spor psikofiziğinde, bireyin içsel fizyolojik yükünü dışsal performans göstergeleriyle haritalandırmak için kullanılır.
Etimoloji
İsveçli fizyolog ve psikolog Gunnar Borg'un soyadından (20. yüzyıl) türetilmiş eponym bir terimdir.
Karıştırmayın
Analog Görsel Ağrı Skalası (VAS) ile karıştırılabilir; ancak VAS çizgisel bir işaretleme yöntemiyken Borg ölçekleri kategorik oran yapısına ve belirli sayısal demirleme noktalarına sahiptir.