Kardiyak Rehabilitasyon
Cardiac Rehabilitation
Tanım
Kalp rahatsızlığı geçiren veya kardiyovasküler cerrahi operasyon geçiren bireylerin fiziksel, psikolojik ve sosyal işlevselliğini en üst düzeye çıkarmak amacıyla tasarlanmış, çok disiplinli kişiselleştirilmiş müdahale programı.
Örnek Vaka / Uygulama
52 yaşında koroner baypas ameliyatı geçiren bir hastanın, cerrahi sonrası dönemde gelişen kardiyofobi (kalp krizi geçirme korkusu) nedeniyle hareketten kaçınması ve anksiyete yaşaması üzerine kardiyak rehabilitasyon programına alınması; program dahilinde kontrollü telemetrik aerobik egzersizler, sodyum kısıtlı diyet eğitimi ve kognitif davranışçı yönelimli stres yönetimi seanslarıyla hem fiziksel kapasitesini (MET değeri) artırması hem de depresif semptomlarını azaltması.
Derin Analiz
Kardiyak rehabilitasyon; kardiyoloji, psikiyatri, fizyoterapi ve klinik beslenme disiplinlerinin kesişim kümesinde yer alan, kanıta dayalı bir sekunder koruma stratejisidir. Miyokard enfarktüsü, koroner arter hastalığı veya cerrahi müdahaleler sonrasında hastaların endotel fonksiyonlarını iyileştirmeyi, miyokardiyal oksijen tüketimini optimize etmeyi ve otonom sinir sistemi dengesini (sempatik tonusu baskılayıp parasempatik aktiviteyi artırarak) yeniden kurmayı hedefler. Sadece egzersiz temelli bir fiziksel kondisyon programı olmayıp; anksiyete, depresyon ve tip D kişilik özellikleri gibi kardiyovasküler mortaliteyi doğrudan artıran psikososyal stresörlerin yönetilmesini de kapsar.
Etimoloji
Latince 'cor' (kalp) kökünden türetilen 'cardiacus' ile yeniden işlev kazandırma anlamına gelen Late Latin 'rehabilitatio' (rehabilitare: yeniden yetki/sağlık kazandırmak) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Fizyoterapi ve egzersiz eğitimi ile karıştırılır; ancak kardiyak rehabilitasyon sadece fiziksel hareketliliği değil, metabolik risk faktörlerinin yönetimini, psikososyal müdahaleleri ve hastanın yaşam kalitesini bütüncül olarak ele alan multidisipliner bir klinik protokoldür.