Tip D Kişilik
Type D Personality
Tanım
Yüksek düzeyde olumsuz duygulanım ve sosyal ketlenmenin bir arada görülmesiyle karakterize edilen 'sıkıntılı' kişilik paterni.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirmede, 45 yaşındaki bir erkek hasta geçirdiği miyokard enfarktüsü sonrası kardiyak rehabilitasyona alınır. Hastanın tıbbi verilerinde belirgin bir fiziksel risk faktörü (yüksek kolesterol, obezite vb.) bulunmamasına rağmen, iş yerindeki kronik stresini sürekli bastırdığı, kimseyle paylaşmadığı ve içten içe sürekli bir felaket senaryosu kurduğu saptanır. Bu profil Tip D kişilik özellikleriyle birebir örtüşmektedir.
Derin Analiz
Johan K. L. Denollet tarafından kavramsallaştırılan Tip D kişilik, iki temel boyuttan oluşur: Olumsuz duygulanım (negative affectivity) ve sosyal ketlenme (social inhibition). Bu yapıya sahip bireyler; endişe, huzursuzluk ve karamsarlık gibi kronik negatif duyguları içsel olarak yoğun yaşarken, bu duyguları ve yaşadıkları stresi sosyal etkileşimlerde başkalarından gizleme eğilimi gösterirler. Nörobiyolojik ve psikofizyolojik düzeyde, bu sürekli 'savaş ya da kaç' uyarılma hali ve ketlenmiş dışavurum, sempatik sinir sistemi aktivasyonunu ve hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) eksen kronik disfonksiyonunu tetikler. Kortizol salınımındaki düzensizlikler ve artmış sistemik inflamatuar belirteçler, kardiyovasküler sistem üzerinde yıpratıcı bir etki yaratarak koroner arter hastalığı ve miyokard enfarktüsü riskini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artırır.
Etimoloji
İngilizce 'Distressed' (sıkıntılı, sancılı) kelimesinin baş harfi olan 'D' simgesi ile tıbbi psikolojideki tipoloji sınıflandırma ekinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Olumsuz Duygulanım
Olumsuz Duygulanım
Negative Affect
Bir hedefe ulaşmada başarısızlık, tehditten kaçamama veya mevcut durumdan hoşnutsuzluk anlarında ortaya çıkan içsel ve öznel olumsuz duygulanım durumu.
İncele
Koroner Kalp Hastalığı
Koroner Kalp Hastalığı
Coronary Heart Disease (CHD)
Kalp kasını besleyen koroner arterlerdeki kan akışının kısıtlanmasıyla karakterize, genellikle ateroskleroz kaynaklı kardiyovasküler bozukluk.
İncele
Kronik Stres
Kronik Stres
Chronic Stress
İçsel veya dışsal stres faktörlerinin uzun süre devam etmesi sonucunda ortaya çıkan, bedensel ve ruhsal uyum mekanizmalarının tükenmesiyle karakterize sürekli uyarılmışlık halidir.
İncele