Koşullu Duygusal Tepki
CER
Tanım
Nötr bir uyarıcının klasik koşullanma yoluyla korku, kaygı veya öfke gibi duygusal bir tepki uyandırma kapasitesi kazanması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Köpek saldırısına uğramış bir çocuğun, ilerleyen süreçte sadece köpek havlaması sesi (nötr uyarıcı) duyduğunda bile kalp atışlarının hızlanması, avuç içi terlemesi ve yoğun bir korku dalgası (CER) yaşaması.
Derin Analiz
Koşullu Duygusal Tepki (CER), davranışçı psikoloji ve öğrenme kuramlarının temel taşlarından biridir. Genellikle Watson ve Rayner'ın klasik Küçük Albert deneyleriyle formüle edilen bu süreç, organizmanın başlangıçta zararsız veya nötr olan bir uyarıcıyı (örneğin belirli bir ses veya nesne), aversif (itici/korkutucu) bir unconditioned stimulus (koşulsuz uyarıcı) ile eşleşmesi sonucunda otomatik ve istemsiz bir duygusal reaksiyon geliştirmesini açıklar. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, amigdalanın (özellikle lateral ve merkez çekirdeklerin) klasik koşullanma yoluyla aversif bellek izlerini kodlaması ve hipokampusal bağlamla entegre olmasıyla gerçekleşir. Klinik pratikte fobilerin, travma sonrası stres bozukluğunun (TSSB) ve anksiyete bozukluklarının etiyolojisini anlamak ve maruz bırakma terapileriyle sönümlendirme (extinction) protokolleri geliştirmek için kritik bir modeldir.
Etimoloji
İngilizce 'Conditioned Emotional Response' ifadesinin kısaltmasıdır. 'Conditioned' (Latince: conditio - durum, şartlanma) ve 'Emotional' (Latince: emovere - hareket ettirmek, dışarı taşımak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Edimsel koşullanma (Operant conditioning) ile sıklıkla karıştırılır; CER istem dışı otonomik ve duygusal tepkileri içerirken, edimsel koşullanma çevredeki sonuçlara bağlı istemli davranışları hedefler.