Yardımcı Davranış
Adjunctive Behavior
Tanım
Edimsel koşullamada bir pekiştirecin düzenli sunumunu takiben ortaya çıkan, ancak doğrudan bu pekiştireçle işlevsel bir bağı bulunmayan göreceli olarak kalıplaşmış ve tekrarsı davranış.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir güvercin, yiyecek pekiştireci almak için belirli zaman aralıklarıyla gagalaması gereken bir düğmeyle karşı karşıyadır. Yiyecek pekiştireçleri verildikten hemen sonraki zaman penceresinde, güvercin pekiştireçle hiçbir mantıksal bağı olmamasına rağmen kafesin köşelerini ritmik olarak gagalamaya veya tüylerini aşırı derecede temizlemeye başlar.
Derin Analiz
Yardımcı davranış, ilk kez John L. Falk tarafından tanımlanan ve aralıklı pekiştirme tarifeleri (özellikle sabit aralıklı FI tarifeleri) altında ortaya çıkan aşırı etkinlikler bütünüdür. Klasik respondent (tepkisel) davranışlardan temel farkı, uyaranlar arası zaman diliminden doğrudan etkilenmesi ve birincil pekiştirecin elde edilmesini ne kolaylaştırması ne de engellemesidir. Nörobiyolojik düzeyde, striatal dopaminerjik devrelerin ve mezolimbik ödül sisteminin suboptimal pekiştirme yoğunluklarına verdiği bir adaptasyon veya gerilim boşaltım mekanizması olarak tetiklendiği düşünülmektedir. En prototipik laboratuvar örneği tarife-bağımlı polidipsidir (schedule-induced polydipsia); canlı, küçük yiyecek pekiştireçlerini aralıklı olarak alırken aşırı ve işlevsiz miktarda su tüketir.
Etimoloji
Latince 'adiungere' (eklemek, bağlamak) fiilinden türetilen 'adjunctus' kökenine dayanır; edimsel koşullama süreçlerinde ana pekiştireç sunumuna ek olarak ortaya çıkan ikincil davranış formunu ifade eder.
Karıştırmayın
Batıl davranış (superstitious behavior) ile sıklıkla karıştırılır. Batıl davranış, edimsel koşullamanın tesadüfi olarak pekiştirilmesiyle (kazaen ödüllendirme) kalıcılaşırken; yardımcı davranış pekiştirme tarifesinin yarattığı zamansal gerilim ve motivational durumun bir yan ürünüdür, doğrudan ödüllendirilmesi gerekmez.