İkincil İhtiyaç
Derived Need / Secondary Need
Tanım
🔹 1. (derived need):
Birincil ve biyolojik gereksinimlerin doğrudan doyurulmasından ziyade, sosyal çevre, deneyim ve öğrenme süreçleri aracılığıyla sonradan kazanılan psikolojik veya kültürel gereksinimler.
🔹 2. (secondary need):
Birincil biyolojik ihtiyaçlarla ilişkilendirme veya genelleme yoluyla sonradan kazanılan, doğrudan hayati kalıtım taşımayan psikolojik veya sosyal gereksinim.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (derived need): Kariyerinde yükselmek için akşam saatlerine kadar ofiste çalışan ve yöneticisinden takdir bekleyen bir çalışanın sergilediği hırs, temel bir hayatta kalma refleksinden ziyade sosyal statü ve başarı elde etmeye yönelik türetilmiş (ikincil) bir ihtiyacın dışavurumudur. 🔹 2. (secondary need): Yeni bir işe başlayan bireyin hayatta kalmak için asgari düzeyde suya ve gıdaya ihtiyacı vardır (birincil ihtiyaç). Ancak zamanla şirkette terfi alarak 'başarı ve onaylanma' (ikincil ihtiyaç) elde etme arzusu, tüm günlük davranışlarını yönlendiren baskın bir motivasyon haline gelir.
Derin Analiz
🔹 1. (derived need):
Motivasyon psikolojisinde ve davranış bilimlerinde organizmanın hayatta kalması için elzem olan fizyolojik kökenli (açlık, susuzluk gibi) birincil dürtülerin aksine, ikincil ihtiyaçlar sosyal etkileşimler ve koşullanma yoluyla şekillenir. Murray'nin psikojenik ihtiyaçlar teorisinde ve McClelland'ın Başarı, Bağlanma ve Güç Motivasyonu modellerinde bu kavram derinlemesine incelenir. Bireyin sosyal bir varlık olarak statü kazanma, aidiyet kurma, onaylanma veya maddi varlık edinme gibi yönelimleri, ikincil ihtiyaçların bilişsel ve davranışsal yansımalarıdır. Nöral düzeyde, bu ihtiyaçların işlenmesi limbik sistem ile prefrontal korteks arasındaki karmaşık ödül ve değer biçme devreleri üzerinden yürütülür.
🔹 2. (secondary need):
Motivasyon psikolojisinde ve davranış bilimlerinde ikincil ihtiyaçlar, organizmanın hayatta kalması için doğrudan fizyolojik bir zorunluluk arz etmeyen, ancak deneyim, öğrenme, sosyalleşme ve çevresel koşullandırma süreçleriyle şekillenen güdülerdir. Klasik ve edimsel koşullanma mekanizmaları aracılığıyla, açlık veya su gibi birincil (temel) ihtiyaçları karşılayan uyarıcılarla eşleşen nötr uyarıcagrubu zamanla pekiştirici birer değer kazanır. Örneğin, para veya statü doğuştan gelen biyolojik birer gereksinim değildir; ancak barınma ve beslenme gibi birincil ihtiyaçları dolaylı yoldan tatmin etme kapasiteleri nedeniyle güçlü ikincil ihtiyaçlara dönüşürler. Bu süreç, bireyin bilişsel haritalarında ve sosyal çevre dinamiklerinde karmaşık motivasyon ağlarının kurulmasını tetikler.
Etimoloji
🔹 1. (derived need):
Latince 'derivare' (bir sudan kanal açmak, türetmek) fiilinden türetilmiş 'derivatus' kelimesi ile İngilizce 'need' (ihtiyaç, yokluğu çekilen şey) isminin birleşiminden oluşur.
🔹 2. (secondary need):
Latince 'secundus' (ikinci, takip eden) ve Orta İngilizce 'neden' (gereksinim, yoksunluk) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
🔹 1. (derived need):
Birincil ihtiyaç (primary need) ile karıştırılır; temel fark birincil ihtiyaçların doğuştan gelen fizyolojik zorunluluklar olması, ikincil ihtiyaçların ise öğrenilmiş ve sosyokültürel dinamiklerle ortaya çıkmasıdır.
🔹 2. (secondary need):
Birincil ihtiyaç (primary need) ile karıştırılır; temel fark, ikincil ihtiyaçların öğrenilmiş ve deneyimle sonradan kazanılmış olması, birincil ihtiyaçların ise doğuştan gelmesi ve hayatta kalma için biyolojik zorunluluk taşımasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Birincil İhtiyaç
Birincil İhtiyaç
Primary Need
Biyolojik süreçlerden doğan ve su, uyku gibi fiziksel doyum sağlayarak organizmanın hayatta kalmasınıce güvence altına alan doğuştan gelen gereksinim.
İncele
Ödül Sistemi
Ödül Sistemi
Reward System
Belirli bir uyaranı doyum veya haz duygusuyla ilişkilendiren birbiriyle bağlantılı faktörler ve nöral yapılar bütünüdür.
İncele