Brown-peterson Çeldirici Tekniği
Brown–peterson Distractor Technique
Tanım
Kısa süreli bellekte ket vurma ve unutma süreçlerini ölçmek amacıyla, kodlanan bilginin sesli veya zihinsel yinelemesini (rehearsal) engellemek için kullanılan bir deneysel paradigmadır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bilişsel laboratuvar deneyinde, katılımcıya sırasıyla 'K, M, R' harfleri gösterilir. Ardından hemen '487' sayısı verilir ve bu sayıdan geriye üçer üçer sayması istenir. 18 saniyelik bu çeldirici sürenin sonunda katılımcıdan başlangıçtaki 'K, M, R' harflerini hatırlaması beklenir. Süre uzadıkça hatırlama performansının üstel olarak düştüğü gözlemlenir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarında kritik bir yere sahip olan bu teknik, bilgi işleme modelindeki kısa süreli bellek (güncel literatürde çalışma belleği) kapasitesini ve kalıcılığını test eder. Katılımcıya üçlü bir uyaran (örneğin anlamsız heceler veya kelimeler) verildikten hemen sonra, araya giren çeldirici bir görev (örneğin belirli bir sayıdan geriye doğru üçer veya yedişer saymak) atanır. Bu çeldirici görev, fonolojik döngünün sesbilimsel yineleme mekanizmasını bloke eder. Sonuçlar, yineleme engellendiğinde hafıza izinin (memory trace) zamanla kaçınılmaz olarak zayıfladığını (bozulma teorisi) veya yeni gelen bilgilerin eskileri sildiğini (girişim teorisi) ampirik olarak gösterir.
Etimoloji
John A. Brown ile Lloyd R. Peterson ve Margaret Jean Peterson soyadlarından ve İngilizce 'distractor' [çeldirici] ile 'technique' [teknik] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Seri pozisyon etkisi (serial position effect) ve Sternberg arama paradigması; bu teknik tamamen yinelemenin önlenmesi ve çeldirici aracılığıyla unutma hızının ölçülmesine odaklanırken, diğerleri hatırlama sırası ve bilgi tarama hızıyla ilgilidir.