Kısıtlılık Farkındalığı
Contingency Awareness
Tanım
İki olay veya değişken arasındaki nedensel ya da ilişkisel bağımlılığın bilişsel düzeyde fark edilmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir anksiyete bozukluğu terapisinde, hastanın panik atak geçirmeden hemen önce belirli bir süpermarket koridoruna girdiğini fark etmesi ve bu iki durum arasındaki olasılıksal bağı (kısıtlılığı) kavrayarak korku tepkisini yeniden yapılandırması kısıtlılık farkındalığına örnek teşkil eder.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve davranışçı öğrenme teorilerinde kısıtlılık farkındalığı, uyarıcı-tepki veya uyarıcı-uyarıcı birlikteliklerinin sadece otomatik olarak koşullanmadığını, bireyin bu ilişkileri bilinçli olarak raporlayabildiğini gösteren kritik bir eşiktir. Özellikle klasik koşullanma deneylerinde, bilişsel yaklaşım savunucuları, organizmanın eşzamanlılıktan (co-occurrence) öte, bir değişkenin diğerine olan olasılıksal bağımlılığını (covariation) hesaplama kapasitesine odaklanır. Bu süreç, ön lobun (prefrontal korteks) yürütücü işlevleri ve hipokampal yapılar aracılığıyla olaylar arası örüntülerin kodlanmasını ve meta-bilişsel olarak değerlendirilmesini gerektirir.
Etimoloji
İngilizce 'contingency' (Latince 'contingere': dokunmak, gelip çatmak, olası durum) ve 'awareness' (Eski İngilizce 'gewær': uyanık, bilincinde olma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Örtülü koşullanma (implicit conditioning) ile sıkça karıştırılır; ayırt edici fark, örtülü koşullanmada farkındalık olmaksızın davranışsal değişim görülürken, kısıtlılık farkındalığında ilişkinin açıkça bilincinde olunmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kovaryans
Covariance
İki farklı rastgele değişkenin ortak değişim eğilimini ve yönünü, birim ölçeğine bağlı olarak nicelendiren ölçek bağımlı istatistiksel ölçüttür.
Bilişsel Çarpıtma
Cognitive Distortion
Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.