Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Koşullu İnhibisyon

Conditioned İnhibition

Tanım

Daha önce farklı bağlamlarda deneyimlenmiş bir uyarıcının sunulmasıyla, halihazırda var olan koşullu tepkinin zayıflaması veya baskılanması durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir köpeğin zil sesine salya akıtması (koşullu tepki) öğretildikten sonra, zil sesi her çaldığında yemek verilmemesi ve araya başka bir uyarıcının (örneğin hafif bir ışık) sokulmasıyla köpeğin zilli durumlarda salya salgılamayı durdurmayı öğrenmesi ve ışığın bu bastırmayı tetikleyen inhibitör işlev görmesi.

Derin Analiz

Öğrenme psikolojisi ve klasik koşullanma literatüründe koşullu inhibisyon, organizmanın belirli bir uyarıcının artık ödülle veya kaçınılacak olayla sonuçlanmayacağını öğrenme sürecini ifade eder. Bu mekanizma, sadece uyarıcıya tepki vermeme hali değil, aktif bir bastırma sürecidir. Pavlovyen perspektifte, inhibitör uyarıcı (genellikle CS- olarak adlandırılır), uyarıcının yokluğunu veya US'in (koşulsuz uyarıcı) gelmeyeceğini öngören bir sinyal işlevi görür. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç prefrontal korteksin amigdala ve striatal devreler üzerindeki üst düzey düzenleyici ve frenleyici (gabaerjik) kontrolü ile yakından ilişkilidir. Organizmanın çevredeki tehlike veya ödül sinyallerini ayırt etmesinde ve gereksiz enerji harcamasını önlemesinde kritik bir adaptif rol oynamaktadır.

Etimoloji

Latince 'conditio' (koşul/durum) ve 'inhibere' (engellemek, durdurmak, alıkoymak) fiillerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Sönme (Extinction) ile sıklıkla karıştırılır; sönme, koşullu uyarıcının tek başına sürekli verilmesiyle tepkinin zayıflamasıyken, koşullu inhibisyon özel bir inhibitör uyarıcının varlığıyla bu baskılamanın öğrenilmesidir.