Bozulmuş Uyarıcı
Degraded Stimulus
Tanım
Algılanmasını zorlaştırmak amacıyla görsel veya işitsel gürültü eklenerek manipüle edilmiş uyarıcı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcıya tachistoscope (takistoskop) yardımıyla, arka planında yoğun karıncalanma (görsel gürültü) bulunan bir insan yüzü fotoğrafı çok kısa süreyle gösterilir. Katkılı gürültü nedeniyle yüzün hatları belirsizleşmiştir (bozulmuş uyarıcı). Katılımcının bu bulanık görselden yüzü ayırt edebilmesi, onun önceki deneyimlerine ve bağlamsal ipuçlarına ne ölçüde dayandığını ölçer.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve algılama araştırmalarında, duyusal girdinin netliğinin bilinçli olarak düşürüldüğü deneysel bir manipülasyon aracıdır. Bu tür uyarıcılar; beyindeki üst düzey bilişsel süreçlerin, özellikle de 'yukarıdan aşağıya' (top-down) bilgi işlemlemenin ve örüntü tamamlama mekanizmalarının nasıl çalıştığını incelemek için kritik öneme sahiptir. Duyusal kortekse gelen sinyal zayıf veya gürültülü olduğunda, bellek, beklentiler ve bağlam devreye girerek eksik bilgiyi tamamlar. Bu süreç, algının sadece dış dünyadan gelen verinin pasif bir kaydı olmadığını, aksine zihnin aktif bir inşa süreci olduğunu ampirik olarak gösterir.
Etimoloji
Latince 'degradare' (seviyesini düşürmek, aşağı çekmek; de- [aşağı] + gradus [adım, basamak]) fiilinden türetilen 'degraded' ile Latince 'stimulus' (dürtü, batar şey, uyarıcı) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Eşik altı uyarıcı (subliminal stimulus) ile karıştırılabilir; ancak bozulmuş uyarıcı bilinçli algı eşiğinin üzerindedir, sadece gürültü nedeniyle algılanması zordur. Eksik uyarıcıdan (incomplete stimulus) farkı, eksikliğin parça eksikliğinden değil, sinyal-gürültü oranının bozulmasından kaynaklanmasıdır.