Eklenme
Affixation
Tanım
Sözcüklere ön ek, son ek veya iç eklerin getirilmesiyle yeni çekimlenmiş ya da türetilmiş formların oluşturulması dilbilimsel süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Türkçe gibi eklemeli dillerde 'göz-lük-çü-lük' örneğinde olduğu gibi ardışık eklenme süreçleri, kelimenin kökünden uzaklaşarak yeni semantik kategoriler türetmesini sağlar. Bir afazi hastasının bu tür morfolojik yapıları çözmekte zorlanması, eklenme mekanizmalarının nörolojik altyapısının bozulduğuna işaret eder.
Derin Analiz
Psikodilbilim ve bilişsel bilimler bağlamında eklenme, insan beyninin sözcük dağarcığı (leksikon) mimarisini işleme mekanizmalarından biridir. Morfolojik çözümleme sırasında zihin, kök morfem ile ekleri birbirinden ayırarak anlamsal ve gramatik bütünlüğe ulaşır. Broca alanı başta olmak üzere sol yarıkürenin perisylvian bölgeleri, bu morfolojik kural süreçlerinin ve yapısal çözümlenmelerin yürütülmesinde kritik bir rol üstlenir. Dillerin tipolojik yapısına göre bu süreç bükünlü, eklemeli (aglütinatif) veya kök eklemeli biçimlerde tezahür edebilir.
Etimoloji
Latince 'ad-' (yönelme, -e doğru) + 'figere' (sabitlemek, iliştirmek) köklerinden türetilen 'affixus' sözcüğüne dayanır.
Karıştırmayın
Agglutination (Agatünasyon/Eklemelilik - eklerin anlam kaybına uğramadan art arda sıralanması) ve derivation (türetme - kelimenin kök anlamını veya sözcük türünü değiştiren ekleme biçimi).