Kavramsal Test
Conceptual Test
Tanım
Bir uyarıcının anlamsal özelliklerinin işlenmesini gerektiren ve hem örtük hem de açık bellek süreçlerini değerlendirmek için kullanılan deneysel ölçüm aracı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bellek laboratuvarında deneklere 'elma, sandalye, muz, masa' gibi karışık kelime listeleri okutulur. Ardından, bir grup denekten sadece 'meyve' kategorisindeki kelimeleri hatırlamaları (açık bellek), diğer gruba ise önceden sunulan kelimelerle doğrudan bir bağlantı kurulmaksızın akıllarına gelen ilk meyve isimlerini hızlıca sıralamaları (örtük kategori üretimi) istenir. Bu süreçlerin analizi kavramsal testlerin temel uygulamasını oluşturur.
Derin Analiz
Kavramsal testler, bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarında uyarıcıların biçimsel veya yüzeysel özelliklerinden ziyade (örneğin görsel biçim veya fonetik yapı), anlam katmanına odaklanan paradigmalardır. Bellek sistemlerinin işleyişinde, bilginin derinlemesine işlenmesi (deep processing) ilkesine dayanır. Örtük bellek ölçümlerinde (örneğin kategori üretimi) katılımcıdan belirli bir kategoriye ait örnekler vermesi istenirken, açık bellek ölçümlerinde (örneğin serbest hatırlama) öğrenilen materyalin anlamsal organizasyonu test edilir. Nöral düzeyde bu testler, sol inferior prefrontal korteks ve mediotemporal lob yapıları arasındaki işlevsel ağların etkinliğini yansıtır. Algısal testlerin (perceptual test) aksine, fiziksel uyarıcı aynılığına değil, semantik ağlardaki yayılımlı aktivasyona (spreading activation) dayanır.
Etimoloji
Latince 'conceptus' (zihinde tasarlanan, toplanmış, kavram) ve 'testis' (tanıklık eden, erime potası, deney aracı) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Algısal test (perceptual test). Algısal testler uyarıcının fiziksel, duyusal ve yüzeysel özelliklerine odaklanırken (örneğin kelime tamamlama bulmacaları), kavramsal testler tamamen anlam ve semantik kategori işleme süreçlerini hedefler.