Abney Etkisi
Abney’s Effect
Tanım
Tek renkli (monokromatik) bir ışığa beyaz ışık eklendiğinde, rengin tonunda (hue) algısal bir kayma meydana gelmesini tanımlayan psikofiziksel olgudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında saf kırmızı (monokromatik) bir ışık kaynağına yavaşça beyaz ışık eklendiğinde, gözlemci kırmızı rengin turuncumsu veya sarımsı bir tona kaydığını bildirir; oysa ışığın dominant dalga boyu fiziksel olarak değişmemiştir.
Derin Analiz
Görmebilim ve psikofizik bağlamında Abney etkisi, renk algısının lineer olmadığını gösteren temel bir bulgudur. İnsan görsel sistemi, rengin üç temel boyutu olan parlaklık, doygunluk ve tonu bağımsız değişkenler olarak işlem gibi görünse de bu boyutlar nöral düzeyde birbirini etkiler. Monokromatik bir uyarıcıya beyaz ışığın (geniş bant dalga boyu karışımı) ilave edilmesi, fotoreseptörlerin ve retinal ganglion hücrelerinin yanı sıra kortikal renk işleme mekanizmalarındaki (V4 alanı ve çevreleyen bölgeler) non-linear (doğrusal olmayan) yanıtlar nedeniyle algılanan tonun kaymasına yol açar. Bu durum, renk uzaylarının (örneğin CIELUV veya CIELAB) düzeltilmesinde ve renk yönetim sistemlerinin kalibrasyonunda kritik bir fizyolojik parametre olarak hesaba katılır.
Etimoloji
İngiliz kimyager ve fizikçi William de Wiveleslie Abney'in (1843–1920) soyadından türetilmiş eponym bir terimdir.
Karıştırmayın
Bezold-Brücke etkisi (monokromatik bir ışığın parlaklığı arttığında tonunun değişmesi) ile sıklıkla karıştırılır; Abney etkisinde ise parlaklık artışı değil, uyarıcıya beyaz ışık katılarak doygunluğun azaltılması söz konusudur.