Darboğaz Modeli
Bottleneck Model
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir kafeteryada aynı anda iki arkadaşınızın farklı konulardan bahsettiğini düşünün. Kulaklarınız her iki ses dalgasını da toplar (duyusal girdi), ancak darboğaz modeli gereği beyin bu bilgiyi aynı anda tam olarak işleyemez; seslerden birini (darboğazdan geçeni) bilinçli olarak takip ederken diğerini arka plan gürültüsü olarak filtreler.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve deneysel nörobiyolojide darboğaz modelleri, insan beyninin çevresel uyarıcılara karşı gösterdiği dikkatsel seçiciliği açıklamak için geliştirilmiştir. Brodbent'in erken seçilim teorisiyle temelleri atılan bu yaklaşım, algısal sistemin devasa miktarda duyusal girdiyi aynı anda işleyemediğini öne sürer. Bilgi işleme hattının belirli bir aşamasında (erken veya geç aşamada) kanal daralır ve kapasite sınırlaması nedeniyle bazı uyarıcılar elenirken yalnızca odaklanılan uyarıcı üst bilişsel süreçlere aktarılır. Nöral düzeyde bu durum, dikkat dağılımının ve prefrontal korteks ile duyusal korteksler arasındaki sinaptik geçiş kapasitesinin fiziksel bir kısıtı olarak değerlendirilir.
Etimoloji
İngilizce 'bottle' (şişe) + 'neck' (boyun) kelimelerinin birleşiminden oluşan metaforik köken; insan bilişsel mimarisindeki sınırlı kapasite kanalını ifade etmek için akışkanlar mekaniği teriminden bilişsel bilimlere uyarlanmıştır.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele