Önyargılı Tarama
Biased Scanning
Tanım
Bireylerin, önceden belirlenmiş bir benlik algısını desteklemek veya korumak amacıyla bellek içeriklerini seçici bir şekilde tarayarak uygun anılarını öne çıkardığı varsayımsal bilişsel süreç.
Örnek Vaka / Uygulama
Kendini yetersiz ve başarısız biri olarak gören bir danışanın, geçmişteki onlarca başarılı projesini ve övgüyü yok sayarak, sadece kariyerinin ilk yıllarında yaptığı tek bir hatayı ve aldığı eleştiriyi sürekli hatırlaması ve bu anıyı genel benlik tanımını kanıtlamak için kullanması.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve benlik kuramları çerçevesinde değerlendirilen önyargılı tarama, insan belleğinin pasif bir arşiv olmaktan ziyade, benlik saygısını ve tutarlılığını korumak için aktif olarak manipüle edilebilen dinamik bir yapı olduğunu gösterir. Örtük bellek sisteminde depolanan geniş anı havuzu, bireyin o anki psikolojik ihtiyaçlarına göre filtrelenir. Bu mekanizma, onaylama yanlılığı (confirmation bias) ile paralellik göstererek kişinin kendi kimliği hakkındaki inançlarını direngen bir şekilde sürdürmesine zemin hazırlar. Nöral düzeyde, prefrontal korteksin yürütücü işlevleri ile limbik sistem arasındaki etkileşimin, hatırlama sürecini duygusal tutarlılık lehine yönlendirdiği düşünülmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'biased' (önyargılı, taraflı - Eski Fransızca 'biais' [eğim, açı] kökünden) ve 'scanning' (tarama, gözden geçirme - Latince 'scandere' [merdiven çıkmak, ölçmek] kökünden) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Onaylama yanlılığı (dış dünyadaki bilgileri seçici algılama eğilimidir; önyargılı tarama ise tamamen geçmişteki içsel bellek kayıtlarının seçici olarak yoklanmasını ifade eder.)