Pekiştirmenin Tüketimsel Tepki Teorisi
Consummatory Response Theory Of Reinforcement
Tanım
Pekiştirmenin, organizmanın temel bir dürtüyü azaltan tüketimsel bir davranışı (örneğin yemek yeme veya su içme) gerçekleştirmesiyle sağlandığını öne süren öğrenme teorisi.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir labirentte koşan aç bir farenin yiyeceğe ulaşması durumunda, asıl pekiştiricinin yiyeceğin görüntüsü veya tadı değil, onu çiğneme ve yutma eyleminin (tüketimsel yanıt) bizzat kendisi olması.
Derin Analiz
Bu teori, klasik pekiştirme kuramlarının ötesine geçerek, bir uyarıcının kendisinden ziyade, o uyarıcının yarattığı tüketimsel yanıtın (consummatory response) pekiştirici güce sahip olduğunu savunur. Kökenleri Sheffield ve meslektaşlarının çalışmalarına dayanan bu yaklaşım, özellikle dürtü indirgeme teorisinin (drive-reduction theory) bir türevi veya alternatifi olarak konumlanır. Davranışçı ekolde, Skinner'ın operant şartlanma modelindeki 'ödül' mekanizmasını fizyolojik bir temele oturtma çabasının ürünüdür. Nörobiyolojik düzeyde mezolimbik dopamin yolağının ve hipotalamik homeostatik döngülerin (özellikle açlık ve tokluk merkezleri) bu tüketimsel eylemler sırasındaki aktivasyonu ile doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'consummatus' (tamamlanmış, mükemmelleştirilmiş) ve 'responsio' (yanıt verme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş olup, davranışsal süreçlerde bir eylemin tamamlanma anını ifade eder.
Karıştırmayın
Premack İlkesi ile sıklıkla karıştırılır; Premack ilkesi herhangi iki davranışın olasılık sıralamasına dayanırken, tüketimsel tepki teorisi spesifik olarak fizyolojik dürtüleri doyuran tüketim eylemlerine odaklanır.