Anlamın Bağlam Teorisi
Context Theory Of Meaning
Tanım
Bir kelimenin veya kavramın anlamının, o kelimeyle ilişkili spesifik duyusal deneyimler ve bunlara eşlik eden zihinsel imgeler bütününe dayandığını savunan erken dönem psikolojik teoridir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin 'soğuk' kelimesini duyduğunda sadece sözlük anlamını işlemesi değil, zihninde kışın donan parmak uçlarının hissi, titreme refleksi ve nefesin buharlaşma görüntüsü gibi birincil duyusal bağlamları aynı anda aktive etmesi bu teorinin pratik izdüşümüdür.
Derin Analiz
Edward Bradford Titchener tarafından formüle edilen bu teori, yapısalcılık ekolünün ampirist ve elementarist yaklaşımının bir uzantısıdır. Titchener'a göre, soyut ya da somut herhangi bir zihinsel içeriğin (örneğin 'ateş' kavramının) anlamı, kelimenin kendisinde değil, hafızadan çağrılan ve o anki duyumları çevreleyen organik ve kinestetik duyumlar ile imajlar bağlamında yatar. Yani zihin, kelimeyi algıladığında etrafını saran bu duyusal 'bağlam' sayesinde ona anlam yükler. Günümüz bilişsel psikolojisi ve semantik bellek ağları teorileri, bu klasik yapısalcı yaklaşımın yerini daha holistik ve işlevsel modellere bırakmış olsa da, zihinsel temsillerin duyusal temellerini tartışması açısından tarihsel bir dönüm noktasıdır.
Etimoloji
Latince 'contextus' (birleştirilmiş, dokunmuş, 'con-' [birlikte] + 'texere' [dokumak]) ve Eski Yunanca 'theoria' (bakış, gözlem, inceleme) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Anlamın bağlamsal teorisi (context theory of meaning), genellikle modern dilbilimde ve pragmatizmde kullanılan 'bağlamsalcılık' (contextualism) veya Wittgenstein'ın 'kullanım teorisi' ile karıştırılır; oysa Titchener'ın yaklaşımı tamamen iç gözlemsel duyumlara ve zihinsel imajlara dayalı elementarist bir psikolojik kuramdır.