Edinilmiş Tepki
Acquired Response
Tanım
Organizmanın doğuştan getirdiği refleksif repertuara dahil olmayan, deneyim, klasik koşullanma veya edimsel pekiştirme süreçleri sonucunda sonradan kazandığı davranışsal çıktıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir güvercinin kırmızı ışık yandığında gagalama çubuğuna basması edimsel olarak pekiştirildiğinde, bu davranış doğuştan gelmeyen ancak pekiştireçler aracılığıyla sonradan edinilmiş bir tepkidir.
Derin Analiz
Edinilmiş tepki, sinir sisteminin plastisite kapasitesinin ve öğrenme mekanizmalarının temel ürünlerinden biridir. Nöral düzeyde, tekrarlanan uyarıcı-tepki eşleşmeleri veya pekiştirme tarifeleri sonucunda sinaptik etkinlikte uzun süreli potansiyasyon (LTP) ve nöral devre yeniden yapılanması gerçekleşir. Klasik koşullanmada nötr bir uyarıcının koşullu uyarıcıya dönüşmesiyle ortaya çıkan otomatik yanıtlar veya edimsel koşullanmada sonuçlarına göre (ödül veya ceza) şekillenen araçsal davranışlar bu kategoriye girer. Davranışçı ekolden bilişsel nörobilime uzanan çizgide, bu tepkilerin sönme (extinction), genelleme ve ayırt etme gibi süreçlere tabi olduğu ampirik olarak gösterilmiştir.
Etimoloji
Latince 'ad-' (yönelme, -e doğru) + 'quaerere' (aramak, elde etmek) fiilinden türetilen 'acquirere' (edinmek, kazanmak) kelimesi ile Eski Türkçe 'tepki' (reaksiyon) kavramının birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Refleks veya kalıtsal davranış patolojileri ile karıştırılır; temel fark, edinilmiş tepkinin doğuştan hazırbulunurlukla değil, deneyimsel yaşantılar ve öğrenme geçmişiyle ortaya çıkmasıdır.