Atmosfer Etkisi

Atmosphere Effect

Tanım

Bireyin mantıksal muhakemesinin, içinde bulunduğu durumun genel tonu ya da problemin sunuluş biçimi tarafından mantık dışı bir şekilde etkilenme eğilimi.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir mantık testinde katılımcılara 'Hiçbir X Y değildir' ve 'Bazı Y Z'dir' öncülleri verildiğinde, katılımcılar mantıksal olarak geçersiz olan 'Bazı X Z değildir' sonucunu, öncüllerdeki olumsuzluk atmosferinin etkisiyle yanlışlıkla geçerli olarak değerlendirirler.

Derin Analiz

Bilişsel psikoloji ve mantıksal muhakeme literatüründe atmosfer etkisi, özellikle kıyas (syllogism) problemlerinde öncüllerin olumlu ya da olumsuz polaritesinin, sonucun geçerliliğine dair bireysel algıyı manipüle etmesiyle tetiklenir. Birey, analitik ve tümdengelimsel bir akıl yürütme yürütmek yerine, problemin yarattığı genel 'atmosfere' (örneğin öncüllerdeki evrensel 'tüm' veya 'bazı' niceleyicilerinin oluşturduğu biçimsel havaya) kapılır. Bu durum, mantıksal geçerlilik ile sezgisel kabul edilebilirlik arasındaki bilişsel çelişkinin çözümlenememesinden kaynaklanır. Çevresel uyarıcıların uygunsuz davranışları (örneğin telefonla konuşurken el kol hareketleri yapmak) tetiklemesi de bu etkinin davranışsal boyutunu açıklar.

Etimoloji

Latince 'atmosphaera' (buhar küresi, çevreleyen hava) ve Latince 'effectus' (sonuç, icra) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; bilişsel ve çevresel bağlamda bireyin zihinsel süreçlerinin dış etkenler tarafından sarılması durumunu ifade eder.

Karıştırmayın

Çerçeveleme etkisi (framing effect) ile sıklıkla karıştırılır ve hatta bazı kaynaklarda eşanlamlı kullanılır; ancak atmosfer etkisi daha çok mantıksal önermelerin biçimsel polaritesinin muhakeme üzerindeki genel etkisiyken, çerçeveleme etkisi bir durumun kazanç veya kayıp olarak sunuluş biçimine odaklanır. Çapalama önyargısından (anchoring bias) farkı ise ilk sunulan sayısal değerin bir referans noktası oluşturması değil, bütünsel bir bağlam atmosferi yaratmasıdır.

Keşfetmeye Devam Edin

Cooper-harper Kullanım Kaliteleri Derecelendirme Ölçeği

Cooper–harper Handling Qualities Rating Scale

Pilotların bir uçuş görevi sonrasında hava aracının uçuş dinamiklerini ve üzerlerindeki bilişsel yükü kademeli bir karar ağacı kullanarak değerlendirdiği standartlaştırılmış bir ölçektir.

İncele

İlişkisel Öğrenme Kuramı

Associationistic Learning Theory

Zihinsel süreçlerin ve davranışların, uyarıcılar ile tepkiler ya da farklı fikirler arasındaki bağların kurulması ve güçlendirilmesi yoluyla gerçekleştiğini savunan öğrenme kuramıdır.

İncele

İstemsiz Çağrışım

İnvoluntary Retrieval

Bilinçli bir niyet veya çaba olmaksızın, bir anının aniden ve kendiliğinden bilinç düzeyine gelmesi süreci.

İncele

Güdüsel Seçicilik

Motivational Selectivity

Bireysel güdülerin bilişsel süreçleri etkileyerek, aynı olay veya nesnenin farklı insanlar tarafından farklı biçimlerde algılanmasına neden olduğunu öne süren açıklama.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet

Atmosfer Etkisi

Atmosphere Effect

Tanım

Bireyin mantıksal muhakemesinin, içinde bulunduğu durumun genel tonu ya da problemin sunuluş biçimi tarafından mantık dışı bir şekilde etkilenme eğilimi.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir mantık testinde katılımcılara 'Hiçbir X Y değildir' ve 'Bazı Y Z'dir' öncülleri verildiğinde, katılımcılar mantıksal olarak geçersiz olan 'Bazı X Z değildir' sonucunu, öncüllerdeki olumsuzluk atmosferinin etkisiyle yanlışlıkla geçerli olarak değerlendirirler.

Derin Analiz

Etimoloji

Karıştırmayın

Keşfetmeye Devam Edin

Cooper-harper Kullanım Kaliteleri Derecelendirme Ölçeği

Cooper–harper Handling Qualities Rating Scale

İncele

İlişkisel Öğrenme Kuramı

Associationistic Learning Theory

İncele

İstemsiz Çağrışım

İnvoluntary Retrieval

Bilinçli bir niyet veya çaba olmaksızın, bir anının aniden ve kendiliğinden bilinç düzeyine gelmesi süreci.

İncele

Güdüsel Seçicilik

Motivational Selectivity

Bireysel güdülerin bilişsel süreçleri etkileyerek, aynı olay veya nesnenin farklı insanlar tarafından farklı biçimlerde algılanmasına neden olduğunu öne süren açıklama.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet