Güdüsel Seçicilik
Motivational Selectivity
Tanım
Bireysel güdülerin bilişsel süreçleri etkileyerek, aynı olay veya nesnenin farklı insanlar tarafından farklı biçimlerde algılanmasına neden olduğunu öne süren açıklama.
Örnek Vaka / Uygulama
Tutkulu bir futbol taraftarının, hakem kararını izlerken kendi takımının lehine olan net bir faulü 'şüpheli' olarak değerlendirmesi, rakip takımın yaptığı benzer bir müdahaleyi ise kasti ve sert olarak algılaması güdüsel seçiciliğin tipik bir örneğidir. Her iki taraftar da aynı fiziksel görüntüyü izlemektedir ancak kazanma güdüsü ve aidiyet hissi, görsel bilginin bilişsel olarak işlenme biçimini tamamen farklılaştırmıştır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve algı kuramları bağlamında güdüsel seçicilik, insanın içsel arzularının, beklentilerinin ve psikolojik ihtiyaçlarının, dış dünyadan gelen duyusal verinin işlenme biçimini nasıl manipüle ettiğini inceler. Algı, pasif bir kayıt işlemi değildir; aksine, üst düzey bilişsel ve motivasyonel niyetlerin süzgecinden geçer. Bireyin hedefleri veya savunma mekanizmaları, dikkat odaklanmasını, bellekten bilgi çağrımını ve uyarıcılara yüklenen anlamı doğrudan biçimlendirir. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, prefrontal korteksin üst düzey kontrol ağları ile limbik sistemin ödül ve tehdit değerlendirme mekanizmaları arasındaki karşılıklı etkileşimle aracılanır.
Etimoloji
Latince 'motivus' (harekete geçiren, güdüleyen) ve seçmek anlamına gelen 'seligere' (se- 'ayırmak' + legere 'toplamak, seçmek') köklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Seçici dikkat (selective attention) ile sıklıkla karıştırılır. Seçici dikkat, duyusal bombardıman içinde belirli bir uyarıcıya odaklanma mekanizmasıdır; güdüsel seçicilik ise bu odaklanmanın ve algısal yorumun doğrudan bireysel arzular ve niyetler tarafından şekillendirilmesi sürecidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Fechner Paradoksu
Fechner Paradoksu
Fechner’s Paradox
Her iki gözle bakılan bir nesnenin, gözlerden birinin kapatılmasından sonra optik olarak daha parlak görünmesi durumu.
İncele
Dışlama Tasarımı
Dışlama Tasarımı
Exclusion Design
İnsan hatası olasılığını sıfıra indirmek veya pratik olarak imkansız kılmak amacıyla ergonomik tuzakların önceden tespit edilerek sistemden tamamen arındırıldığı mühendislik ve tasarım yaklaşımıdır.
İncele
Ahlaki Görecelik
Ahlaki Görecelik
Moral Relativism
Bir eylemin ahlaki değerinin evrensel ve sabit doğrularla değil, toplumsal gelenekler, kültür veya bireysel bağlamla belirlendiğini savunan felsefi ve psikolojik görüş.
İncele
Psikokinezi
Psikokinezi
Psychokinesis (PK)
Herhangi bir fiziksel müdahale olmaksızın, yalnızca zihinsel niyet ve düşünce gücüyle dış dünyadaki nesneleri, olayları veya sistemleri etkileme veya yönlendirme iddiası.
İncele