Fechner Paradoksu
Fechner’s Paradox
Tanım
Her iki gözle bakılan bir nesnenin, gözlerden birinin kapatılmasından sonra optik olarak daha parlak görünmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Loş bir odada iki gözünüzle aydınlık bir duvara baktıktan sonra sağ gözünüzü kapattığınızda, duvarın sol gözünüz tarafından algılanan parlaklığının aniden eskisinden daha yoğun veya parlak gelmesi.
Derin Analiz
Fechner Paradoksu, binoküler görme ve görsel algı fizyolojisinde, iki gözün sağladığı ışık entegrasyonu ile tek gözün sağladığı işlemleme arasındaki çelişkili durumu inceler. Normal koşullarda her iki göz açıkken retinaya düşen foton sayısı daha fazladır ve beyin (kortikal düzeyde) bu iki girdiyi toplar veya ortalamasını alır. Ancak bir göz kapatıldığında, monoküler girdiye geçişteki sinaptik adaptasyon ve retinada ya da görsel kortekste meydana gelen kontrast/kazanç (gain control) mekanizmaları, kalan tek gözün sinyali yorumlama biçimini değiştirir. Beklenenin aksine toplam parlaklık hissinin azalması gerekirken artış algılanması, görsel sistemin non-lineer (doğrusal olmayan) işleme kapasitesinin ve binoküler rekabetin bir sonucudur.
Etimoloji
Gustav Theodor Fechner (Alman fizikçi ve psikolog, 1801–1887) soyadından türetilmiştir; psikofizigin kurucularından biri olarak adını latinceleşmiş köklere değil, bilim tarihine borçludur.
Karıştırmayın
Binoküler rivalite (iki gözün farklı görüntüleri aynı anda algılayamaması ve çatışması) ile karıştırılır; Fechner paradoksu bir çatışma değil, parlaklık algısındaki kantitatif bir sapmadır.