Kısıtlı Çağrışım
Constrained Association
Tanım
Bireyin zihinsel arama alanının belirli kategoriler, kurallar veya yönergeler doğrultusunda sınırlandırıldığı, kontrollü bir bellek ve kelime çağrışım görevidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Nöropsikolojik değerlendirme sırasında klinisyen hastaya, 'Bana 60 saniye içinde içinde 'e' harfi geçen hayvan isimlerini sayın' yönergesini verir. Hastanın normal serbest akışını durdurup sadece kurala uygun kelimeleri filtrelemesi ve üretmesi kısıtlı çağrışım sürecine somut bir örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nöropsikolojide kısıtlı çağrışım, serbest çağrışım (free association) paradigmasının aksine, yürütücü işlevlerin (executive functions) ve ön lob (prefrontal cortex) aktivitesinin yoğun olarak devreye girdiği bir süreçtir. Bireye verilen bir uyarıcıya karşılık (örneğin 'kırmızı' dendiğinde sadece bir meyve ismi söylemek gibi), bilişsel esneklik ve inhibisyon (baskılama) mekanizmaları kullanılarak belirli bir semantik kategoriye ait yanıtlar üretilmesi beklenir. Bu yöntem, klinik değerlendirmelerde düşünce akışının esnekliğini, anlamsal bellek erişim hızını ve frontal lob işlev bozukluklarını saptamak amacıyla kullanılır.
Etimoloji
Latince 'constringere' (sıkıştırmak, bağlamak) fiilinden türetilen 'constraint' ile Latince 'associare' (birlikte olmak, ilişkilendirmek) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Serbest çağrışım (free association) ile sıklıkla karıştırılır; serbest çağrışımda hiçbir kısıtlama olmadan zihne gelen ilk şey söylenirken, kısıtlı çağrışımda katı kurallar ve semantik sınırlar mevcuttur.