Bilişsel Daralma
Cognitive Narrowing
Tanım
Bireyin karmaşık bir durumun bütününe odaklanmak yerine, tek bir unsura veya detaya aşırı derecede odaklanması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil bir cerrahi müdahale sırasında komplikasyonla karşılaşan bir cerrahın, monitördeki tek bir hayati bulgu dalgalanmasına kilitlenip diğer asistan hekimlerin uyarılarını ve odadaki diğer kritik verileri tamamen göz ardı etmesi.
Derin Analiz
Bilişsel daralma, genellikle yüksek düzeyde fizyolojik uyarılma, akut stres veya kaygı durumlarında ortaya çıkan seçici dikkatin aşırı uç noktasıdır. Bilişsel kapasitenin sınırlı kaynak teorisi bağlamında, tehdit algısı veya aşırı yüklenme anında beyin, hayatta kalma veya problem çözme verimliliğini artırmak amacıyla algısal alanını daraltır. Bu mekanizma evrimsel olarak avantajlı görünse de (tünel görüşü etkisi), karmaşık karar alma süreçlerinde bütüncül değerlendirmeyi engeller ve muhakeme hatalarına yol açabilir.
Etimoloji
Latince 'cognitio' [bilme, idrak etme] + İngilizce 'narrowing' [daraltma, sınırlandırma] köklerinden türetilmiş bileşik terim.
Karıştırmayın
Seçici dikkat (selective attention) ile sıklıkla karıştırılır; seçici dikkat daha geniş bir uyaran havuzundan belirli bir bilgiyi filtreleme becerisiyken, bilişsel daralma stres veya uyarılma kaynaklı patolojik veya işlevsel bir alan kısıtlanmasıdır.