Eklemleyici
Articulator
Tanım
Konuşma seslerinin şekillendirilmesi ve üretilmesinde görev alan ses yolunun anatomik yapıları.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin /s/ sesini üretirken dil ucunu alveolar kösteğe yaklaştırıp dar bir hava kanalı oluşturması ve dişlerin arasından hava akışını yönlendirmesi, eklemleyicilerin koordine çalışmasının somut bir örneğidir.
Derin Analiz
Konuşma üretimi (artikülasyon), akciğerlerden gelen havanın ses tellerinden geçtikten sonra vokal trakt boyunca belirli engellerle karşılaşması veya bu traktın şekillendirilmesi sürecidir. Eklemleyiciler iki gruba ayrılır: hareketli eklemleyiciler (dil, dudaklar, yumuşak damak, çene) ve hareketsiz eklemleyiciler (dişler, alveolar köstek, damak). Nörolinguistik ve bilişsel açıdan motor korteksin konuşma alanları (Broca bölgesi) ile doğrudan koordine olan bu yapılar, fonemlerin akustik özelliklerini belirler. Wikipedia'daki diş hekimliği tanımı tamamen farklı bir mekanik cihaza (çene modellerini sabitleyen artikülatör) işaret ettiğinden APA tanımı esas alınmıştır.
Etimoloji
Latince 'articulare' (eklemlemek, boğumlamak, net bir şekilde telaffuz etmek) fiilinden türetilmiştir; 'articulus' (küçük eklem, boğum) köküne dayanır.
Karıştırmayın
Fonasyon (sesleme) ile sıklıkla karıştırılır; fonasyon gırtlakta ses tellerinin titreşimiyle ses dalgası üretirken, artikülasyon bu seslerin vokal trakt yapıları tarafından ayırt edici konuşma birimlerine (fonemlere) dönüştürülmesidir.