Eşit Ses Yüksekliği Eğrisi
Equal Loudness Contour
Tanım
Farklı frekanstaki saf seslerin insan kulağı tarafından aynı gürlükte (loudness) algılanması için gereken ses basınç seviyelerini gösteren frekans-desibel ilişkisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Müzik yapımcıları düşük ses seviyelerinde miks yaparken bas frekansların zayıf duyulmasının nedeni bu eğrilerdir. Bu yüzden hi-fi ses sistemlerinde bulunan 'loudness compensation' (ses yüksekliği telafisi) devreleri, ses seviyesi kısıkken düşük frekansları otomatik olarak artırarak insan kulağının eşit ses yüksekliği eğrilerini dengeler.
Derin Analiz
İnsan işitme sistemi, fiziksel olarak ölçülen ses basınç seviyelerine (dB SPL) lineer bir yanıt vermez. Düşük ve yüksek frekanslarda duyarlılığımız orta frekanslara (1 kHz - 4 kHz arası) kıyasla oldukça düşüktür. İlk olarak Fletcher ve Munson tarafından geliştirilen eşit ses yüksekliği eğrileri, bu non-lineer biyolojik algıyı, referans olarak 1 kHz'lik bir tonun phon cinsinden değerini alarak grafikleştirir. Örneğin, 100 Hz'deki bir tonun 1 kHz'lik 60 phonluk bir tonla aynı güçte algılanabilmesi için fiziksel olarak 70 dB SPL seviyesinde verilmesi gerekir. Bu durum, kokleanın baziler membranındaki seyahat dalgası mekaniğinin ve frekans seçiciliğinin bir sonucudur.
Etimoloji
İngilizce 'equal' (eşit) + 'loudness' (ses yüksekliği, gürlük) + 'contour' (eğri, hat) kelimelerinin birleşiminden oluşan, psychoacoustics literatürüne ait bir terimdir.
Karıştırmayın
Fiziksel ses şiddeti (Intensity/dB SPL) ile algılanan ses yüksekliği (Loudness/Phon) sıklıkla karıştırılır; dB SPL saf fiziksel basıncı ölçerken, eşit ses yüksekliği eğrileri bu fiziksel değerin insan kulak zarındaki öznel algı karşılığını belirler.