Hiyerarşik Zeka Kuramı
Hierarchical Theory Of İntelligence
Tanım
Zeka yeteneklerinin genelden ozele dogru dereceli seviyeler halinde siralandigini savunan psikometrik kuramlar butunu.
Örnek Vaka / Uygulama
Weschler Yetiskin Zeka Olcegi (WAIS) gibi hiyerarsik modellere dayanan testlerde, bir bireyin genel zeka puani (IQ) en ust katmani temsil ederken; calisma bellegi, isleme hizi ve sozel kavrama gibi alt test skorlari orta ve alt hiyerarsi duzeylerindeki grup ve spesifik faktorlerin gostergesidir.
Derin Analiz
Hiyerarsik zeka kuramlari, insan bilissel yeteneklerini tekil ve yalitilmis bir 'genel faktor' (g) ile aciklamanin otesine gecerek, zekayi cok katmanli bir yapi olarak ele alir. Karl J. Holzinger'in onculuk ettigi bu yapilanmada; en tepede tum bilissel gorevleri etkileyen genel faktor (g), orta duzeyde belirli alanlari kapsayan grup faktorleri ve en altta ise spesifik gorevlere ozel beceriler yer alir. Cattell-Horn-Carroll (CHC) modeli ve John Carroll'un uc katmanli modeli bu yaklasimin en gelismis psicometrik temsilleridir. Faktor analizi yontemleriyle veri kumesinden turetilirler ve bireylerin bilissel profilini tek bir IQ skorundan ziyade alt bilesenleriyle birlikte haritalandirmaya olanak tanirlar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Spearman'in İki Faktor Kurami (tek bir genel faktor ve spesifik faktorler ongorur, hiyerarsideki orta duzey grup faktorlerini icermez).