Kimyasal Duyular
Chemical Senses
Tanım
Kimyasal moleküllerin veya elektrolitlerin doğrudan temin ettiği uyarıcılara duyarlı olan, özellikle tat ve koku duyularını kapsayan somatosensöriyel alt sistemlerdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin mutfakta pişmekte olan taze ekmeğin kokusunu alarak iştahının kabarması ve ardından ekmekten bir ısırık aldığında tat tomurcuklarının bu deneyimi zenginleştirmesi, koku ve tat sistemlerinin senkronize çalışmasının doğrudan bir örneğidir.
Derin Analiz
Kimyasal duyular, çevreden gelen kimyasal moleküllerin reseptör hücreler üzerindeki bağlanma potansiyelleriyle çalışır. Koku (olfaksiyon) için havada taşınan uçucu moleküller olfaktör epitelin mukus zarında çözünürken, tat (gustasyon) için sıvı içinde çözünen moleküller dil, yumuşak damak, gırtlak ve yutaktaki tat hücrelerine ulaşır. Bu uyarılar sinirsel sinyallere dönüştürülerek limbik sistem ve kortekse iletilir; böylece hayatta kalma, besin seçimi ve tehlike algısı (örneğin bozulmuş gıda) evrimsel düzeyde optimize edilir.
Etimoloji
Latince 'chemicus' (simyaya ait) + Anglosakson kökenli 'sens' (duyu, duyu organı; Latince 'sensus' [algı, duyuş] kelimesinden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Somatosestazi (dokunma, basınç ve sıcaklık algısı) ile mekanik veya termal uyaranlara dayandığı için karıştırılır; kimyasal duyular ise tamamen moleküler ve kimyasal bağlanma esasına dayanır.