Monosinaptik Ark
Monosynaptic Arc
Tanım
Araya başka bir nöron girmeksizin, duyusal ve motor nöronlar arasında yalnızca tek bir sinaps barındıran en basit yapılı refleks devresidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Nöroloji muayenesinde bir hekimin refleks çekiçi ile hastanın patellar tendonuna hafifçe vurması sonucunda kuadriseps kası gerilir; kas içindeki iğcikler uyarılır ve uyarıyı taşıyan duyusal lif, omurilikte doğrudan motor nöronu tetikleyerek bacağın aniden öne doğru itilmesini sağlar.
Derin Analiz
Nörofizyolojik açıdan monosinaptik ark, omurilik düzeyindeki en hızlı bilgi işleme mekanizmalarından biridir. Afferent (duyusal) nöron ile efferent (motor) nöronun doğrudan uç uca gelmesiyle, yani araya interkomünikan (ara) nöronların girmemesiyle karakterizedir. Bu mimari, sinaptik gecikme süresini (yaklaşık 0.5 milisaniye) minimuma indirerek, özellikle kas iğciklerinin ani gerilmelerine karşı iskelet kaslarının hızla kasılmasını sağlayan germe refleksinin (myotatik refleks) temelini oluşturur. Klinik pratikte diz kapağı refleksi gibi muayenelerde bu yolun bütünlüğü test edilir; ark üzerindeki herhangi bir lezyon hiporefleksi veya refleks kaybına yol açar.
Etimoloji
Yunanca 'mono-' [tek] + 'synapsis' [bağlantı, temas] ve 'arkus' [yay, kavis] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; tek bir sinaptik bağlantı içeren sinirsel yolu ifade eder.
Karıştırmayın
Polisinaptik ark ile sıklıkla karıştırılır; polisiginaptik arklar duyusal ve motor nöronlar arasında bir veya birden fazla ara nöron (interneuron) barındırır ve bu nedenle iletim süresi daha uzundur.