Ölüm Geni
Death Gene
Tanım
Hücre programlanmış hücre ölümüne (apoptoza) yönlendirildiğinde eksprese olan ve hücresel yıkımı tetikleyen gen.
Örnek Vaka / Uygulama
Gelişim sürecinde insan embriyosunun parmak aralarındaki dokuların ortadan kalkması, bu genlerin ekspresyonu sayesinde gerçekleşen programlanmış hücre ölümünün (apoptoz) tipik bir örneğidir.
Derin Analiz
Ölüm geni kavramı, çok hücreli organizmalarda doku homeostazını korumak ve hasarlı ya da malign hücreleri ortadan kaldırmak için devreye giren moleküler mekanizmaları ifade eder. Hücre içi sinyal yolları (örneğin kaspaz kaskadları ve Bcl-2 ailesi proteinleri) tetiklendiğinde, bu genlerin transkripsiyonu hızla artar ve hücrenin kendi kendini kontrollü bir şekilde sindirmesiyle sonuçlanan biyokimyasal süreçler başlar. Bu mekanizmadaki işlev bozuklukları, ya kontrolsüz hücre çoğalmasına (kanser) ya da erken ve aşırı hücre kaybına (nörodejeneratif hastalıklar) zemin hazırlayabilir.
Etimoloji
İngilizce 'death' (ölüm, Germen kökenli *dau- 'ölmek') ve 'gene' (gen, Grekçe *genos 'doğum, soy, köken') kelimelerinin birleşiminden oluşan modern moleküler biyoloji terimi.
Karıştırmayın
Nekroz (travmatik ve kontrolsüz hücre ölümü) ile karıştırılır; ölüm genleri ise tamamen genetik olarak programlanmış, enerji gerektiren düzenli bir intihar sürecini (apoptoz) yönetir.