Aşı Teorisi
İnoculation Theory
Tanım
Bireylerin tutum ve inançlarına yönelik zayıf ikna edici argümanlara maruz bırakılarak, gelecekteki daha güçlü manipülasyonlara karşı direnç kazanmasını savunan sosyal psikolojik modeldir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir halk sağlığı kampanyasında, sigara şirketlerinin 'sigara stresi azaltır' manipülasyonuna karşı gençleri korumak için, önce bu argümanın sunulup hemen ardından bilimsel verilerle çürütülmesi (zayıf saldırı ve refütasyon). Gençler daha sonra gerçek dünyada sigara reklamlarıyla karşılaştıklarında çok daha güçlü bir bilişsel dirence sahip olurlar.
Derin Analiz
William J. McGuire tarafından geliştirilen bu teori, biyolojik aşılama mantığının bilişsel süreçlere uyarlanmış halidir. Tıbbi aşılar zayıflatılmış patojenler vererek bağışıklık sistemini harekete geçirir; aşı teorisi ise bireylere kendi pozisyonlarını savunabilecekleri zayıf karşıt argümanlar sunar. Bu süreç iki ana mekanizmayla işler: ilki, bireyin mevcut inançlarının sorgulanabileceğine dair 'farkındalık yaratma' (tehdit unsuru), ikincisi ise bu saldırıları çürütecek argümanları pratik etme imkanı tanıyan 'refütasyon savunması'. Bilişsel düzeyde, bireyin kendi argümanlarını üretmesini (aktif katılım) sağladığı için, sadece hazır argümanlar sunan pasif bilgilendirmeden çok daha kalıcı direnç oluşturur.
Etimoloji
Karıştırmayın
Bilişsel çelişki (cognitive dissonance) ve onay yanlılığı (confirmation bias) ile karıştırılır. Bilişsel çelişki, çelişen tutumların yarattığı içsel huzursuzluk durumudur; aşı teorisi ise gelecekteki ikna girişimlerine karşı önleyici bir bağışıklık stratejisidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.
İncele
Dezenformasyon
Disinformation
Kitleleri yanıltmak, manipüle etmek veya aldatmak amacıyla kasıtlı olarak üretilen ve medya yoluyla yayılan yanlış veya çarpıtılmış bilgi.
İncele