Belirme
Emergence
Tanım
Alt düzey bileşenlerin basit etkileşimlerinden, bu bileşenlerin özelliklerine indirgenemeyen ve önceden öngörülemeyen üst düzey niteliklerin ortaya çıkması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Tek bir nöron tek başına düşünce üretemez, anksiyete hissedemez veya bilinçli bir karar veremez. Ancak milyarlarca nöronun sinaptik ağlar üzerinden kurduğu karmaşık etkileşimler ağı, tekil nöronların hiçbirinde bulunmayan 'bilinç' ve 'öz-farkındalık' gibi üst düzey bilişsel özellikleri ortaya çıkarır.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve zihin felsefesinde belirsizlik ya da indirgemecilik tartışmalarının merkezinde yer alır. Nöronal aktivite gibi biyolojik süreçlerin öznel bilinç deneyimini üretmesi ancak bu deneyimin sadece nöronların fiziksel toplamıyla açıklanamaması bu kavramla incelenir. Sistem teorisinde 'bütün, parçaların toplamından büyüktür' ilkesinin mekanistik karşılığıdır. Parçaların yerel etkileşim kuralları lineer olmayan bir dinamikle küresel bir form, örüntü veya işlev doğurur; bu da alt düzey veriler bilindiği halde üst düzey çıktının öngörülebilmesini engeller.
Etimoloji
Latince 'ex-' (dışarıya, -den) ve 'mergere' (batmak, daldırmak) fiillerinden türetilen 'emergere' (su yüzüne çıkmak, görünür hale gelmek) sözcüğüne dayanır.
Karıştırmayın
İndirgemecilik (reductionism) ile karıştırılır; indirgemecilik üst düzey olguları en alt düzey bileşenleriyle tamamen açıklayabileceğini savunurken, belirme alt düzeyden çıksa bile indirgenemez bir yenilik vurgular.