Bilgisayarlı Tanı
Computerized Diagnosis
Tanım
Klinik tanılara yardımcı olmak amacıyla psikolojik ve tıbbi verilerin kategorize edilmesi, saklanması, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde bilgisayar programlarının kullanılması sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresif bozukluk şüphesiyle kliniğe başvuran bir hastanın, standardize edilmiş ölçeklerden aldığı puanlar ve anamnez verileri bilgisayarlı tanı sistemine girilir. Sistem; yaş, cinsiyet, komorbidite ve geçmiş binlerce benzer vakanın tedavi yanıtlarını saniyeler içinde tarayarak klinisyene hastanın tedaviye direnç gösterme olasılığı ve en yüksek sağaltım başarısına sahip farmakolojik ajan kombinasyonları hakkında olasılıksal bir rapor sunar.
Derin Analiz
Bilgisayarlı tanı, klinik karar verme süreçlerinde insan bilişinin sınırlılıklarını —örneğin sezgisel önyargılar, aşırı güven (overconfidence) veya hafıza yanılmaları— minimize etmek için geliştirilmiş algoritmik sistemler bütünüdür. Sistem, binlerce geçmiş hastanın semptom kümelerini, tanısal verilerini ve bu vakalarda etkili olduğu kanıtlanmış tedavi protokollerini devasa veritabanlarında tarar. Bayesgil olasılık hesaplamaları ve yapay sinir ağları üzerinden mevcut klinik tablo ile geçmiş veriler arasında istatistiksel eşleşmeler yapar. Ancak bu sistemler nihai bir otorite değil, klinisyenin karar mekanizmasını destekleyen analitik birer katalizör olarak işlev görür.
Etimoloji
İngilizce 'computer' [hesaplayan, Latince 'computare' (hesaplamak, toplamak) kökünden] + 'diagnosis' [Yunanca 'dia-' (içinden, aracılığıyla) + 'gnosis' (bilgi, tanıma)] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Otomatik Teşhis (Sistemin klinisyen müdahalesi olmadan doğrudan hastalık ataması yapması; bilgisayarlı tanı ise nihai kararı uzmana bırakan bir destek sistemidir) ve Problem Odaklı Kayıt (POR) (hastanın tıbbi sorunlarının sistematik olarak belgelenmesi metodolojisidir).