Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Dilsel Görecelik

Linguistic Relativity

Tanım

Dillerin anlamsal uzayı kategorize etme biçimlerinin birbirinden farklı olduğunu ve bu farklılıkların dünya algısını etkileyebileceğini öne süren bilişsel dilbilim kavramı.

Örnek Vaka / Uygulama

Antropolojik dilbilim çalışmalarında, bazı Kuzey Amerika yerli dillerinin doğadaki su ile kap içindeki suyu farklı kelimelerle tanımlaması, o topluluktaki çevresel farkındalığın ve kategorizasyonun dilde nasıl somutlaştığının tipik bir örneğidir.

Derin Analiz

Dilsel görecelik, Edward Sapir ve Benjamin Lee Whorf'un çalışmalarına dayanan, dil ile düşünce arasındaki dinamik ilişkiyi inceleyen bilişsel bilim ve psikolinguistik kuramıdır. Bu hipotez, anlamsal yapıların (örneğin renk terminolojisi, mekansal konum belirteçleri veya gramatik cinsiyet) bireylerin zihinsel temsillerini ve bilişsel süreçlerini nasıl yapılandırdığını ampirik olarak araştırır. Ancak akademik olarak 'dilsel belirlenimcilik' (linguistic determinism) ile karıştırılmamalıdır; dilsel görecelik dilin düşünceyi kısıtladığını değil, yönlendirdiğini ve farklı dillerin gerçekliği farklı biçimlerde dilsel lenslerden süzdüğünü savunur.

Etimoloji

Latince 'lingua' (dil, lisan) kökünden türetilen 'linguistic' sıfatı ile Latince 'relativus' (göreli, karşılıklı ilişkili) kelimesinin birleşimi.

Karıştırmayın

Dilsel belirlenimcilik (linguistic determinism); belirlenimcilik dilin düşünceyi katı bir şekilde hapsettiğini veya sınırladığını iddia ederken, görecelik yalnızca eğilimler ve algısal farklılıklar öngörür.