Elizyon
Elision
Tanım
Konuşma sırasında, belirli fonolojik ortamlarda bazı seslerin, hecelerin veya ünlülerin akıcılığı sağlamak amacıyla düşürülmesi veya yutulması olayıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
İngilizcede 'camera' sözcüğünün günlük konuşmada /ˈkæmrə/ olarak telaffuz edilmesi veya Türkçede 'nerede' kelimesinin 'nerte' ya da 'neyle' sözcüğünün 'neyle' yerine hızlı akışta ses düşmesine uğraması tipik birer elizyon örneğidir.
Derin Analiz
Dilbilim, psikodilbilim ve bilişsel bilimlerin kesişim kümesinde yer alan elizyon, insan beyninin motor planlama ve artikülasyon (boğumlanma) süreçlerindeki ekonomik yaklaşımının doğrudan bir sonucudur. Konuşma organlarının (dil, dudak, damak) ardışık hareketlerini minimize etmek ve bilişsel yükü azaltmak için fonetik bağlamda ses birimleri (fonemler) elimine edilir. Psikolinguistik açıdan, dinleyicinin bu eksik akustik sinyalleri üst düzey bilişsel çıkarımlar ve bağlamsal ipuçlarıyla zihinsel sözlükte (mental lexicon) tamamlamasını gerektirir. Konuşma üretiminde ise motor korteksin artikülatör kaslara gönderdiği komutların hız optimizasyonunu yansıtır.
Etimoloji
Latince kökenli 'elidere' (vurup çıkarmak, ortadan kaldırmak, söküp atmak) fiilinden türetilmiş olup, 'e-' (dışarı) ve 'laedere' (vurmak, yaralamak) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Asimilasyon (ses benzeşmesi, seslerin birbirini etkileyerek değiştirmesi) ve epentezis (kelime içine ses türetilmesi veya eklenmesi) kavramlarıyla karıştırılır; elizyon seslerin tamamen ortadan kalkmasını ifade eder.