Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kaçıngan Parürezis

Avoidant Paruresis

Tanım

Bireyin, diğer insanların varlığında veya yakınında tuvaleti kullanma yetisini psikolojik olarak kaybetmesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Otuz yaşındaki bir erkek danışan, yerindeki umumi tuvaletlerde diğer meslektaşlarının sesini duyduğu anlarda mesane kaslarında tam bir kilitlenme yaşadığını, bu nedenle sıvı alımını gün boyunca minimuma indirdiğini ve sosyal etkinliklerden kaçındığını belirtmektedir.

Derin Analiz

Parürezis, yaygın anksiyete bozukluğunun veya sosyal fobinin özel bir alt tipi olarak sınıflandırılan, performans anksiyete spektrumuna ait bir durumdur. Genellikle parasempatik sinir sisteminin baskılanması ve sempatik aktivasyonun (kaç ya da savaş tepkisi) aşırı uyarılması sonucu üretra sfinkter kaslarının istem dışı spazm geçirmesiyle tetiklenir. Birey umumi tuvaletlerde, misafirlikte veya başkalarının sesini duyabileceği ortamlarda mesane boşaltımını gerçekleştireremez. Bu durum nörobiyolojik düzeyde, amigdalanın sosyal değerlendirilme korkusunu tehdit olarak algılaması ve insula ile prefrontal korteks arasındaki işlevsel bağlantının otonom kontrolü baskılamasıyla karakterizedir.

Etimoloji

Yunanca 'para-' [yanlış, bozuk] + 'ouresis' [idrar yapma] kelimelerinin birleşiminden türetilmiş olup, Latince 'evitare' [kaçınmak] kökünden gelen 'avoidant' sıfatıyla nitelendirilmiştir.

Karıştırmayın

Üriner retansiyon (fiziksel bir tıkanıklık veya nörolojik hasara bağlı tıbbi durum) ile karıştırılır; parürezis tamamen psikojenik kökenlidir ve fiziksel bir patoloji barındırmaz.