Kardiyopulmoner Resüsitasyon (CPR)
Cardiopulmonary Resuscitation (CPR)
Tanım
Kardiyak arrest veya ciddi solunum durması geçiren bireylerde, beyin hasarını önlemek ve hayatta kalma oranını artırmak amacıyla göğüs kompresyonları ve suni solunum uygulanan hayat kurtarıcı acil müdahale tekniğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüzme havuzu kenarında ani olarak yere yığılan ve nabzı ile solunumu alınamayan 45 yaşında bir bireyde, olay yerindeki ilk tanık tarafından derhal 112 aranmış ve sert bir zemin üzerine sırtüstü yatırılan kazazedeye dakikada 100-120 bası hızında ve 5-6 cm göğüs çökmesi sağlayacak şekilde kesintisiz göğüs kompresyonları başlatılmıştır. Sağlık ekipleri gelene kadar sürdürülen bu mekanik dolaşım desteği sayesinde hastanın serebral perfüzyonu minimal düzeyde tutulmuştur.
Derin Analiz
Kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR), temelde yapay bir kan dolaşımı ve gaz değişimi sağlama mekanizmasıdır. Kalp durması (kardiyak arrest) anında sol ventrikül pompalama işlevini yitirir ve oksijenli kanın başta beyin ve miyokard olmak üzere hayati organlara akışı durur. Dışarıdan uygulanan göğüs basıları, sternumun omurgaya doğru göçmesini sağlayarak intratorasik basıncı artırır ve kanın kalpten sistemik dolaşıma mekanik olarak pompalanmasını tetikler. Suni solunum (kurtarıcı nefis) ile alveoler düzeyde oksijenizasyon desteklenir. Nörolojik açıdan, CPR'ın geciktiği her dakika beyin dokusunda iskemik hasar riskini katlanarak artırır; zira nöronlar glikoz ve oksijen yokluğuna karşı son derece hassastır ve dakikalar içinde irreversibl (geri döndürülemez) hücre ölümüne (apoptoz veya nekroz) sürüklenirler.
Etimoloji
Latince 'cor' [kalp] + 'pulmo' [ciğer] kelimelerinden türetilen 'cardiopulmonary' ile yeniden hayata döndürme veya diriltme anlamı taşıyan Latince kökenli 'resuscitatio' [yeniden canlandırma] kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Kardiyak arrest (kalbin elektriksel veya mekanik olarak durması durumu) ile sıklıkla karıştırılır; CPR bir durum değil, bu duruma müdahale etmek için kullanılan 'tekniktir'. Ayrıca miyokard enfarktüsü (kalp krizi) ile kardiyak arrest kavramları da sıklıkla birbirinin yerine kullanılır, ancak kalp krizi bir dolaşım bozukluğu ve doku harabiyeti iken, CPR gerektiren durum kalbin tamamen durmasıdır.