Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kraniyoloji

Craniology

Tanım

İnsan kafatasının boyutunu, şeklini ve diğer morfolojik özelliklerini inceleyen bilimsel disiplin.

Örnek Vaka / Uygulama

Antropologların tarihi bir kazıda buldukları iskelet kalıntıları üzerinden kafatası indekslerini (baş uzunluğu ve genişliği oranı) hesaplayarak popülasyonlar arası genetik akrabalıkları incelemesi.

Derin Analiz

Kraniyoloji, 19. yüzyılda fiziksel antropoloji ve kraniyometri ekseninde şekillenmiş, kafatası ölçümleri yoluyla insan ırklarını, evrimsel süreçleri ve zihinsel kapasiteyi kategorize etmeyi amaçlamış tarihi bir alt disiplindir. Dönemin bilimsel paradigması içinde insan kafatası varyasyonlarını ölçerek biyolojik determinizm argümanları üretmiştir. Günümüzde ise bu ampirik yaklaşımlar büyük ölçüde terk edilmiş; osteoloji, adli tıp ve paleoantropoloji bünyesinde modern evrimsel biyometri ve morfometri yöntemleriyle yeniden konumlandırılmıştır.

Etimoloji

Yunanca 'kranion' [kafatası] + 'logia' [bilim, çalışma] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Frenoloji ile sıklıkla karıştırılır; frenoloji kafatası çıkıntılarından kişilik özellikleri çıkarmayı iddia eden pseudosendüstriyel bir yaklaşımken, kraniyoloji somut anatomik ölçümlere odaklanır.