Literal Parafazi
Literal Paraphasia
Tanım
Konuşma sırasında fonemlerin yer değiştirmesi, eklenmesi, çıkarılması veya başka fonemlerle değiştirilmesiyle karakterize edilen ve ifadenin anlaşılmasını güçleştiren bir dil bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirme sırasında hastadan 'kalem' kelimesini söylemesi istendiğinde, hastanın 'telem' demesi veya cümle içinde 'bugün hava çok güzel' yerine 'bugün hava çok tüzet' ifadesini kullanması literal parapaziye örnektir.
Derin Analiz
Nörolinguistik açıdan literal parapazi (veya fonolojik parapazi), genellikle sol hemisferin perisylvian bölgesindeki lezyonlardan kaynaklanan afazi tablolarının (özellikle Wernicke veya iletim afazisi) bir bileşenidir. Konuşma üretiminin fonolojik kodlama aşamasındaki bir kusuru yansıtır; birey söylemek istediği kelimenin kavramsal temsiline ve semantik anlamına sahip olsa bile, motor programlama öncesi fonem seçim aşamasında hata yapar. Örneğin 'araba' yerine 'anaba' denmesi gibi ses birim düzeyindeki bu sapmalar, işitsel geri bildirim mekanizmalarındaki bozulmayla da derinleşebilir.
Etimoloji
Latince 'littera' (harf) kelimesi ile Yunanca 'para' (yanında, ötesinde, bozulmuş) ve 'phasis' (konuşma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Verbal (semantik) parapazi ile karıştırılır; verbal parapazide fonemler değil, anlamca ilişkili veya ilişkisiz tamamen başka bir kelime seçilir (örneğin 'kalem' yerine 'silgi' denmesi). Literal parapazide ise anlam korunur ancak ses birimleri bozulur.