Vomeronazal Sistem
Vomeronasal System
Tanım
Kemirgenler ve diğer memelilerde feromon algısını sağlayarak üreme ve cinsel davranışları doğrudan düzenleyen, insanlarda ise işlevselliği tartışmalı olan anatomik ve duyusal sistem.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında, farelerin çiftleşme davranışları incelenirken erkek bireyin vomeronazal sinir yolları cerrahi olarak devre dışı bırakıldığında, dişi bireyin salgıladığı feromonları algılayamadığı ve bunun sonucunda normal cinsel davranış döngüsünün ve üreme fizyolojisinin bozulduğu gözlemlenmiştir.
Derin Analiz
Vomeronazal sistem, temel olarak aksesuar koku alma sistemi olarak da bilinir ve ana koku epitelinden ayrı bir sinirsel yol izler. Reseptör hücreler, kimyasal uyarıları yakalayarak aksiyon potansiyellerine dönüştürür ve sinyal doğrudan aksesuar koku soğancığına (accessory olfactory bulb) iletilir. İnsan embriyolojisinde bu yapının izlerine rastlansa da, yetişkinlik dönemindeki varlığı ve işlevsel sinirsel bağlantıları uzun süredir nörobilim camiasında tartışma konusudur. İnsanlarda bazı kimyasallara karşı fizyolojik yanıtlar gözlemlense de, bu yanıtların feromon temelli davranışsal bir karşılığı olduğuna dair kesin ampirik kanıtlar henüz yetersizdir.
Etimoloji
Latince 'vomer' [saban demiri] + 'nasus' [burun] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; yapının burun içindeki konumunu ve kemiksi temelini ifade eder.
Karıştırmayın
Ana koku sistemi (olfactory system) ile karıştırılır; ana sistem uçucu kokuları işlerken vomeronazal sistem genellikle feromon gibi uçucu olmayan veya düşük uçuculuğa sahip kimyasalları algılar.
Keşfetmeye Devam Edin
Feromon
Feromon
Pheromone
Bir organizma tarafından dışarı salgılanan ve aynı türün diğer bireylerinde belirli bir davranışsal ya da fizyolojik tepki uyandıran kimyasal sinyal.
İncele