Yapaycılık
Artificialism
Tanım
Doğal olgu ve nesnelerin, tanrı veya insan gibi bilinçli bir varlık tarafından özel olarak üretildiğine ve tasarlandığına dair çocuksu bilişsel varsayım.
Örnek Vaka / Uygulama
Beş yaşındaki bir çocuğun gök gürültüsünü dinlerken, 'Gökyüzündeki büyük insanlar bulutları birbirine çarpıtarak ses çıkarıyor' demesi, yapaycılık eğiliminin tipik bir klinik ve gelişimsel örneğidir.
Derin Analiz
Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramının işlem öncesi dönem (preoperational stage) safhasında tanımlanan yapaycılık, çocuğun egosentrik düşünce biçiminin kaçınılmaz bir tezahürüdür. Bu evredeki çocuklar, dünyadaki fiziksel unsurların (örneğin dağların, nehirlerin veya gökyüzünün) insan yapımı nesneler gibi bir üreticiye sahip olduğunu düşünürler. Örneğin, 'gökyüzünü biri boyadı' veya 'dağları insanlar yığdı' inancı bu mekanizmanın ürünüdür. Bu durum, çocuğun henüz nedensellik ilişkilerini fiziksel ve mekanik yasalar çerçevesinde kavrayamayışından, her şeyi teleolojik ve insan merkezli bir niyetle açıklama eğiliminden kaynaklanır. Animizm ile yakından ilişkili olmakla birlikte, animizm nesnelere içsel bir canlılık atfederken, yapaycılık nesnelerin dışsal bir fail tarafından imal edildiğini varsayar.
Etimoloji
Latince 'artificium' (sanat eseri, el emeği, yapay şey) kelimesinden türetilmiştir; 'ars' (sanat, beceri) ve 'facere' (yapmak) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Animizm ile sıkça karıştırılır. Animizm, cansız nesnelerin kendi içsel enerjilerine ve bilinçli hareket kabiliyetine sahip olduğunu varsayarken; yapaycılık, bu nesnelerin dışsal bir yaratıcı veya fail tarafından inşa edildiği inancını temel alır.