Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Akinezi

Akinesthesia

Tanım

Kas gücünde bir kayıp veya paralizi olmaksızın, istemli hareketlerin azalması ya da hareketi başlatma yeteneğinin yitirilmesidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Parkinson hastalığının ileri evresindeki bir bireyin, karşısındaki sandalyeye oturmak istemesine rağmen ayaklarının yere yapışmış gibi bir süre hamle yapamaması, hareketi başlatma anındaki bu donma ve akinezi tablosuna somut bir örnektir.

Derin Analiz

Nöropsikoloji ve klinik nöroloji bağlamında akinezi, primer bir kas zayıflığından ziyade motor programlamanın ve motor girdinin başlatılmasındaki merkezi bir bozukluğu ifade eder. Temel olarak bazal gangliya devrelerinin (özellikle striatum ve substansiya nigra arasındaki dopaminerjik yolaklar) ve frontal korteksteki motor planlama merkezlerinin işlev bozukluğuna dayanır. Bilateral ek motor alan (SMA) ve anterior singulat girus lezyonlarında sıklıkla gözlenir. Hastalar kas gücünü korusalar dahi, motor komutları eyleme dönüştürmekte nöral düzeyde kilitlenme yaşarlar.

Etimoloji

Yunanca 'a-' (olumsuzluk eki, yokluk) + 'kinesis' (hareket) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Tam anlamıyla 'hareketsizlik' veya 'hareket yokluğu' demektir.

Karıştırmayın

Felç (paralizi) ile sıklıkla karıştırılır; ancak paralizide kas gücü kaybı varken, akinezide kas gücü tamdır fakat hareketin kendisi veya başlatılması yoktur. Bradikinezi ile arasındaki fark ise hareketin hızı değil, tamamen başlatılamaması ya da aşırı derecede kısıtlanmasıdır.