Antidiüretik Hormon
ADH
Tanım
Hipotalamusta sentezlenen ve nörohipofizden salgılanarak böbrek tübüllerinde suyun geri emilimini artıran, aynı zamanda vazopressin olarak da bilinen peptid hormon.
Örnek Vaka / Uygulama
Uzun süreli susuz kalan bir maraton koşucusunun kanındaki plazma ozmolaritesi artar; bu durum hipotalamustaki osmoreseptörleri uyararak ADH salınımını maksimum seviyeye çıkarır ve böbrekler aracılığıyla idrar hacmi minimuma indirilerek su vücutta tutulur.
Derin Analiz
Antidiüretik hormon (vazopressin), paraventriküler ve supraoptik çekirdeklerde üretilen ve arka hipofiz bezinden kana salınan bir neuropeptittir. Temel fizyolojik işlevi, böbreklerin toplayıcı kanallarındaki su geçirgenliğini artırarak osmotik basıncı düzenlemektir. Plazma ozmolaritesindeki en küçük artışlar dahi osmoreseptörler aracılığıyla algılanır ve ADH salınımı tetiklenir. Yüksek konsantrasyonlarda ise vasküler düz kaslar üzerindeki V1 reseptörleri aracılığıyla vazokonstriksiyona neden olarak kan basıncını yükseltir. Psikofarmakoloji ve davranış bilimleri bağlamında, hipotalamik-hipofiz-adrenal (HPA) ekseni ile etkileşimleri ve stres yanıtındaki modülatör rolleri nedeniyle nöroendokrinolojinin temel taşlarından biridir.
Etimoloji
Yunanca 'anti' [karşı] + diüretik [idrar söktürücü]; böbrekler yoluyla su atılımını azaltarak vücudun su dengesini koruyan peptit yapılı hormon.
Karıştırmayın
Aldosteron ile sıklıkla karıştırılır; aldosteron sodyum ve su reabsorbsiyonunu düzenlerken, ADH doğrudan sadece suyun geri emilimini osmotik gradyan üzerinden kontrol eder.