Békésy Yürüyen Dalgası
Békésy Traveling Wave
Tanım
Kokleanedeki baziler membran boyunca ses frekanslarına bağlı olarak hareket eden, Georg von Békésy tarafından keşfedilmiş mekanik ilerleyen dalgadır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek frekanslı bir ses (örneğin 4000 Hz bir flüt sesi) iç kulağa ulaştığında, yürüyen dalga kokleanın tabanına yakın bir bölgede zirve yapar ve orada basiler membranı titreştirerek ilgili tüy hücrelerini uyarır; düşük frekanslı bir ses (örneğin 200 Hz bir tuba sesi) ise dalganın kokleanın tepesine (apeksine) kadar ilerlemesine neden olur.
Derin Analiz
İşitme fizyolojisinin temel taşlarından biri olan Békésy yürüyen dalgası, ses frekanslarının iç kulakta nasıl ayrıştırıldığını açıklar. Oval pencereye gelen ses dalgalarının perilenfte oluşturduğu hidrodinamik basınç, baziler membran üzerinde tabandan (base) tepeye (apex) doğru ilerleyen bir dalga yaratır. Membranın fiziksel özellikleri (tabanda dar ve sert, tepede geniş ve esnek) frekans kodlamasını belirler: yüksek frekanslar tabanda maksimum genliğe ulaşarak sönümlenirken, düşük frekanslar tepe noktasına kadar ilerler. Bu mekanizma tonotopik organizasyonun periferik temelini oluşturur.
Etimoloji
Macar-Amerikalı fizikçi ve fizyolog Georg von Békésy'nin soyadından (1961 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi) + İngilizce 'traveling' (yürüyen/ilerleyen) ve 'wave' (dalga) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Koklear amplifikasyon ile sıkça karıştırılır; yürüyen dalga pasif bir hidrodinamik süreçken, dış tüy hücrelerinin katıldığı koklear amplifikasyon aktif bir mekanik geri bildirim döngüsüdür.