Çift İz Hipotezi
Dual Trace Hypothesis
Tanım
Kısa süreli belleğin yankılanan sinirsel devreler aracılığıyla, uzun süreli belleğin ise kalıcı sinaptik değişiklikler yoluyla kodlandığını öne süren bellek oluşum modeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin telefon numarasını kısa süreliğine akılda tutmak için kendi kendine tekrar etmesi yankılanan devre aktivitesine (birinci iz) örnek teşkil eder. Bu numaranın aralıklı tekrarlarla günlerce hafızada kalması ise sinaptik düzeydeki yapısal protein sentezi ve kalıcı bağlantılar (ikinci iz) sayesinde gerçekleşir.
Derin Analiz
Donald O. Hebb tarafından 1949 yılında öne sürülen bu hipotez, belleğin tek tip bir mekanizmadan ibaret olmadığını, aksine zamansal dinamiklerine göre iki farklı aşamadan geçtiğini savunur. İlk aşama olan geçici iz (short-term trace), nöronal ağlardaki elektriksel aktivitenin yankılanan (reverberating) devreler oluşturmasıyla işlev görür. İkinci aşama ise, bu dinamik elektriksel aktivitenin uzun süreli tekrarı sonucunda sinaptik etkinlikte kalıcı yapısal değişikliklerin (konsolidasyon) meydana gelmesidir. Bu süreç, günümüz nöroplastisitesi ve 'Heccilik' (Hebbian learning - birlikte ateşlenen nöronlar birlikte kablo oluşturur) ilkelerinin temel temel taşını oluşturur.
Etimoloji
Latince 'dualis' (ikiye ait, ikili) ve 'tractus' (iz, çizgi) sözcükleri ile Yunanca 'hypothesis' (dayanak, varsayım) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bellek sağlamlaşması (memory consolidation) süreciyle sıklıkla karıştırılır; ancak çift iz hipotezi, bu sağlamlaşmanın temelindeki ikili nörofizyolojik mekanizmanın (elektriksel aktiviteye karşı yapısal sinaptik değişim) varlığını özellikle vurgular.