Cinsiyetlendirilmiş Psikoloji
Engendering Psychology
Tanım
Psikolojik süreçlerin ve teorilerin toplumsal cinsiyet dinamiklerine duyarlı bir yaklaşımla yeniden ele alınmasını savunan akademik ve klinik yönelim.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloğun, depresyon tanısı alan ev hanımı bir danışanı değerlendirirken yalnızca nörobiyolojik ve bireysel faktörlere odaklanmak yerine; toplumsal cinsiyet rollerinin getirdiği bakım yükü, ekonomik bağımlılık ve görünmeyen emeğin yarattığı kronik tükenmişliği göz önüne alarak tedavi planını cinsiyete duyarlı bir perspektifle yeniden yapılandırması.
Derin Analiz
Cinsiyetlendirilmiş psikoloji, tarihsel olarak erkek merkezli (androcentrik) normlar üzerine inşa edilmiş olan ana akım psikolojik teorilerin evrensellik iddiasını sorgular. Florence L. Denmark tarafından literatüre kazandırılan bu yaklaşım, cinsiyet rollerinin, iktidar ilişkilerinin, sosyalleşme kalıplarının ve biyolojik cinsiyet ile toplumsal cinsiyet arasındaki ayrımların bireyin bilişsel, duygusal ve davranışsal gelişimini nasıl şekillendirdiğini inceler. Klinik pratikte, tanı kriterlerinden terapötik ittifaka kadar her aşamada cinsiyete dayalı önyargıların (gender bias) minimize edilmesini ve kültürel bağlamın göz önünde bulundurulmasını hedefler.
Etimoloji
İngilizce 'engine/engender' (üretmek, yaratmak,meydana getirmek; Latince 'ingenerare' - içine doğurmak/oluşturmak) fiilinden türetilen bu kavram, psikoloji disiplinine cinsiyet perspektifinin entegre edilmesini ifade eder.
Karıştırmayın
Feminist psikoloji ile sıklıkla karıştırılır; her ne kadar feminist psikoloji bu alanın öncülü ve bileşeni olsa da, cinsiyetlendirilmiş psikoloji daha geniş bir şemsiye sunarak cinsiyetin tüm roller ve kimlikler üzerindeki yapısal etkilerini merkeze alır.