Damak Yarığı
Cleft Palate
Tanım
Prenatal gelişim sürecinde damak kemiklerinin düzgün bir şekilde birleşememesi sonucu ortaya çıkan konjenital bir yapısal bozukluktur.
Örnek Vaka / Uygulama
12 aylık bir bebeğin beslenme sırasında sıvıları burnundan geri akıtması ve fonasyon aşamasında 'b', 'p' gibi patlayıcı sesleri üretmek yerine nazal rezonans baskın sesler çıkarması, damak yarığının erken dönem bulguları arasında yer alır.
Derin Analiz
Damak yarığı, embriyolojik gelişim sırasında maksiller çıkıntılar ile medial nazal çıkıntıların kaynaşamamasıyla meydana gelen konjenital bir anomalidir. Genetik faktörler, maternal sigara kullanımı, folik Asit eksikliği ve teratojenik maruziyetler etiyolojide rol oynar. Sadece sert damağı, hem sert hem yumuşak damağı etkileyebilir ya da küçük dile (uvula) kadar uzanabilir. Çoğu vakada dudak yarığı (cleft lip) ile birliktedir. Nöropsikolojik ve gelişimsel açıdan, erken dönemdeki bu yapısal kusur; beslenme güçlüklerine, orta kulak patolojilerine (ötit media) ve buna bağlı işitme kayıplarına zemin hazırlayarak dil ve konuşma gelişimini (fonolojik edinimi) doğrudan tehdit eder. Cerrahi müdahale genellikle 9 ila 18 aylıkken yapılır, ancak tam işlevsellik için çocukluk boyunca ek operasyonlar gerekebilir.
Etimoloji
İngilizce 'cleft' (yarık, çatlak) ve Latince 'palatum' (damak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Tıbbi literatürdeki alternatif adı olan uranoschisis ise Yunanca 'ouranos' (damak/gökyüzü) ve 'schisis' (yarılma, bölünme) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Dudak yarığı (cleft lip) ile sıklıkla karıştırılır; dudak yarığı yüzün dış yapısını ve üst dudağı etkilerken, damak yarığı oral kavite tavanındaki anatomik bütünlük bozukluğunu ifade eder.