Davranışsal Plastisite
Behavioral Plasticity
Tanım
Bir organizmanın davranışlarının sosyal deneyimler, öğrenme ve çevresel uyarıcılar doğrultusunda şekillenebilme ve değişebilme derecesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetiştirme yurdunda büyüyen ve erken yaşta dezavantajlı sosyal deneyimlere maruz kalan bir çocuğun, güvenli bir koruyucu aile yanına yerleştirildikten sonra sergilediği sosyal ve duygusal tepkilerdeki dönüşüm yüksek davranışsal plastisitenin klinik bir yansımasıdır. Aynı çocuk, uygun müdahalelerle eski korku temelli davranış kalıplarını terk ederek yeni başa çıkma stratejileri geliştirebilir.
Derin Analiz
Davranışsal plastisite, organizmaların çevresel dalgalanmalar veya yeni ekolojik nişler karşısında hayatta kalma başarısını belirleyen en kritik adaptif mekanizmalardan biridir. Nörolojik düzeyde sinaptik plastisite ve epigenetik süreçlerle sıkı bir ilişki içindedir; zira çevresel girdilerin merkezi sinir sisteminde nöral devreleri yeniden yapılandırması, fenotipik çıktının yani davranışın esnekliğini doğrudan modüle eder. Yüksek plastisiteye sahip bireyler yeni koşullara hızla uyum sağlarken, düşük plastisite rijit ve değişime dirençli davranış kalıplarını beraberinde getirir. Bu durum, gelişimsel psikolojiden etolojik uyum analizlerine kadar geniş bir yelpazede bireyler arası farklılıkların temelini oluşturur.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Anglo-Sakson kökenli) ve Latince 'plasticus' (şekillendirilebilir, Yunanca 'plastikos' [yoğrulabilir, kalıba sokulabilir]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Nöroplastisite kavramı ile sıklıkla karıştırılır; nöroplastisite beynin yapısal ve işlevsel olarak nöronal düzeyde değişmesini ifade ederken, davranışsal plastisite bu nöral değişimlerin dış dünyaya yansıyan gözlenebilir eylemsel çıktısıdır.