Deneyimleyen
Experiencer
Tanım
Cümle içindeki eylemin, durumun veya sürecin etkisini bilişsel, duyusal ya da duygusal olarak yaşayan canlı varlık.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir mülakat sırasında hastanın 'Sesler beni çok korkutuyor' ifadesinde, 'beni' zamiri işitsel uyaranı algılayan ve duygusal tepkiyi üreten 'deneyimleyen' rolündedir.
Derin Analiz
Dilbilim ve bilişsel bilimler kesişiminde, 'deneyimleyen' (experiencer) rolü, bir argümanın eylemi gerçekleştiren etken (agent) değil, aksine duyusal veya psikolojik bir girdiye maruz kalan canlı özne olduğunu belirtir. Nörobiyolojik ve bilişsel açıdan bu rol, merkezi sinir sisteminin dışsal veya içsel uyaranları işlemesi, algılaması ve duygusal değer (valence) yüklemesi süreçleriyle doğrudan ilişkilidir. Hasta (patient) rolüyle çakışabilmesine rağmen, deneyimleyen kategorisi kesinlikle duyusal veya duygusal yaşantı kapasitesine sahip canlı (animate) isimler için rezerve edilmiştir. Örneğin 'John, Mary'yi görür' tümcesinde John eylemi icra eden etken değil, görsel veriyi işleyen deneyimleyendir.
Etimoloji
Latince 'experiri' (denemek, tecrübe etmek) fiilinden türetilen 'experientia' köküne dayanır; bilişsel ve dilbilimsel bağlamda algısal veya duygusal bir duruma maruz kalan özneyi niteler.
Karıştırmayın
Etken (Agent) ile karıştırılır; etken eylemin iradi olarak başlatıcısıyken, deneyimleyen sadece duruma maruz kalan ve bunu içsel olarak yaşayandır.